In 2007 werd op initiatief van het Antwerps Havenbedrijf een deel van de Opstalvallei in de Polder van Berendrecht ingericht als natuurgebied. Dit als compensatie voor de natte natuur die verloren ging aan de Hoge Maai voor de berging van ontwaterd havenslib. Een zone tussen de Antwerpse baan, de Stocatradijk en het Kanaaldok met een oppervlakte van 42 hectare kreeg een natuurbestemming.

Het gebied was een mix van opgespoten percelen en van akkers op het oude polderniveau. Dat laaggelegen akkers en grasland op een kleibodem kunnen uitgroeien tot waardevolle en structuurrijke natuur is geen onbekende. De Oude Landen en het Ekers Moeras in het Antwerpse district Ekeren zijn prachtige voorbeelden van zo’n spontane natuurontwikkeling.

In de Opstalvallei werden er enkele ondiepe waterplassen en slootjes uitgegraven. Met het hoog winterpeil en een aangepast lager zomerpeil zou spontaan een moerasvegetatie ontstaan met russen, zeggen, watermunt, heelblaadjes en met heel veel riet.

Zou, want in de lentemaanden kwamen de oevers van de waterplassen snel droog te liggen. Net op het moment dat wilgen massaal hun zaadpluizen verspreiden via de wind. Het resultaat: een massale opslag van jonge wilgen die het jonge riet nauwelijks kansen gaven.

De voorbije 15 jaar hebben onze vrijwilligers met man en macht jonge wilgjes uitgetrokken om het riet meer kansen gegeven. Op de Kanaalplas werd de strijd zo goed als gewonnen. Maar op de oostelijke plas – de Teuteplas – bleef het dweilen met de kraan open: de wilgen en de elzen werden alsmaar groter en het riet kwam in de verdrukking.

Om de wilgenopslag te bestrijden namen we het initiatief om in het voorjaar water op te pompen vanuit de nabijgelegen afvoergracht van het waterzuiveringsstation. Als de plasoevers langer onder water staan kunnen de wilgenzaden niet ontkiemen en kunnen de uitlopers van het riet geleidelijk de bodem bedekken.

Het resultaat is positief. Jaarlijks neemt de rietvegetatie in de Opstalvallei toe. Maar uit de vogelmonitoring blijkt dat de schommelingen in de aantallen rietgebonden broedvogels zoals blauwborst, kleine karekiet, bosrietzanger en rietzanger vrij groot blijven.

Een optimalisatie van de inrichting van dit jonge natuurgebied is nodig om meer riet te creëren. Het Agentschap Natuur en Bos nam het initiatief om de inrichting van de Opstalvallei te optimaliseren. In eerste instantie wordt de boomopslag aan de zuidelijke kant van de Teuteplas machinaal verwijderd. Deze werken starten begin augustus 2025. We maken van de gelegenheid gebruik om met onze vrijwilligers de invasieve Canadese kornoelje te bestrijdIn het najaar van 2026 wordt hier het maaiveld 20 tot 40 cm verlaagd. Zo ontstaat er een plasdras situatie die ideaal is voor rietuitbreiding. Meteen verhoogt dit de mogelijkheden voor waterberging. Dat is voor het aangrenzende woongebied beslist een meerwaarde in een tijd dat de negatieve gevolgen van klimaatverandering alsmaar zichtbaarder worden.