Wat is een goede kijker?

Wie geregeld op tocht gaat in de natuur, heeft ongetwijfeld eens aan de aanschaf van een verrekijker gedacht. Zomaar een wandeling in de natuur wordt dankzij een verrekijker plotseling een hele belevenis wanneer u een vogel, een vlinder, een hagedis of een ander dier in al zijn pracht kunt bewonderen.

Verrekijker met tas

Nu is de aankoop van een verrekijker een belangrijke en dikwijls moeilijke keuze voor de (beginnende) natuurliefhebber. Natuurpunt Antwerpen Noord helpt u graag een eindje op weg. In het volgende artikel proberen we u zoveel mogelijk de saaie optiek te besparen en bespreken alleen de termen die van praktisch belang zijn.

Het ABC van de verrekijker

De optische prestatie van een verrekijker wordt aangegeven door een karakteristieke cijfercombinatie zoals 8x40, 10x50 enz. Het eerste cijfer geeft de vergroting aan, het tweede de objectiefdiameter in mm. Overdag wordt de prestatie van een kijker bepaald door de vergroting, het eerste getal dus. Nu mag die vergroting van uw verrekijker ook weer niet té groot zijn, anders zal het beeld bij de minste trilling van uw hand beginnen schokken, waardoor het waarnemen bemoeilijkt wordt. Een vergroting van 8x of 10x (maximaal 12x) is bijgevolg het beste.

In de schemering daarentegen wordt de prestatie van uw verrekijker bepaald door het schemergetal: hoe groter dit is, hoe meer lichtsterk en des te beter uw kijker is. Het schemergetal staat echter niet op een verrekijker, u moet het zelf bereken. Het schemergetal bekomt u door de vergroting te vermenigvuldigen met de objectiefdiameter en van dit getal de vierkantswortel te nemen, bv. 8x42 = 336. De vierkantswortel van 336 = 18,3 = het schemergetal.

Gezichtsveld

Telescoop

Een groot gezichtsveld heeft duidelijk voordelen: u zal een vogel in een boom eerder vinden en vliegende vogels zijn makkelijker in beeld te houden. Het gezichtsveld wordt uitgedrukt in graden of in meters op 1000 meter. Als het gezichtsveld bv. 125m/1000m bedraagt, betekent dit dat op 1000m afstand een beeld met een diameter van 125 meter wordt gezien.

Nu is het zo dat kijkers met dezelfde vergroting niet steeds hetzelfde gezichtsveld hoeven te hebben! Zo kan een kijker van 8x40 een gezichtsveld van 105m/100m (of 6 graden) hebben, terwijl aan ander model kijker van 8x40 een gezichtsveld van 158m/1000m (of 9 graden) kan hebben. De aanduiding van het gezichtsveld (hetzij in m/100m hetzij in graden) vindt u meestal op de verrekijker vermeld.

Kijkerconstructie

Niet alleen de vergroting, de objectiefdiameter en het gezichtsveld zijn van belang. De kijkerconstructie speelt ook mee: aan welke eisen moet de uitvoering van een verrekijker voldoen? Zeer belangrijk is de mechanische stabiliteit of met andere woorden hoe stevig zijn de optische componenten in de kijker gemonteerd?

De meest voorkomende fout van een verrekijker wordt immers veroorzaakt doordat de twee kijkerhelften niet precies in dezelfde richting kijken. Normaal zou u door zo’n kijker scheel zien, ware het niet dat u onbewust u oog zo zal richten zodat u toch een duidelijk beeld zal zien. U merkt deze fout dus niet direct op, maar het resultaat is wel dat u onbewust min of meer scheel staat te kijken, wat zeer onprettig is en op termijn zelfs hoofdpijn zal opleveren!

Verder moet een kijker zo goed mogelijk afgesloten zijn voor vocht en vuil (bv. zand). Dit om te voorkomen dat het zicht door uw kijker na enige tijd troebel wordt door inwendig vuil en/of vocht.

Qua constructie kunnen we verrekijkers in twee hoofdgroepen verdelen: porrokijkers en dakkantkijkers. De porrokijkers zijn de meest traditionele en best gekende verrekijkers. De goedkoopste kijkers behoren steevast tot dit type. Kenmerkend voor de porrokijkers is dat ze worden scherpgesteld met een centrale schroef die een brug beweegt waarop de oculairen zijn gemonteerd. Als u de verrekijker scherp stelt, ziet u m.a.w. de verrekijker bewegen.

Een porrokijker geeft echter minder bescherming tegen vocht en vuil dan het andere type. Ook de constructie van de oculairbrug (het bewegende gedeelte waarmee u de kijker scherp stelt) moet zorgvuldig zijn uitgevoerd. Bij de goedkoopste kijkers is de brug immers te broos gemaakt (waardoor ze na één of enkele jaren afbreekt) of kantelt ze na verloop van tijd, waardoor u de kijker onmogelijk nog scherp kunt stellen.

De scherpstelling bij de dakantkijkers daarentegen gebeurt inwendig. Als u de kijker scherp stelt ziet u m.a.w. niets bewegen. Deze kijkers zijn duurder dan het vorige type, maar ze zijn mechanisch een stuk steviger gebouwd. Ook zijn ze zeer goed afgedicht tegen vocht, waardoor een praktisch waterdichte kijker ontstaat. De top-verrekijkers van Leica en Swarovski behoren allen tot dit type.

Welke kijker voor welke prijs?

Welke kijker u aankoopt wordt uiteraard vooral bepaald door het beschikbare budget en de mate waarin u de verrekijker wenst te gebruiken. Toch mogen we stellen dat € 200 de minimumprijs is voor een deftige porrokijker. Vooral het bekende merk Kite biedt een heel assortiment kijkers van goede kwaliteit in deze lagere prijsklasse.

In de zogenaamde middenklasse vindt u zowel dakkant- (bv. Kite) als porrokijkers (bv. Optolyth). Voor deze kijkers betaalt u tussen de € 400 en € 500. Sommigen ervan hoeven zeker niet onder te doen voor de topklasse.

Het klinkt misschien duizelingwekkend, maar voor een topklassekijker telt u minstens € 1400. neer. Daar hoort naast een fantastische en duurzame kijker ook een garantie van minstens 20 jaar bij. De bekendste merken zijn Leica en Swarovski.

De aankoop van een verrekijker blijft natuurlijk een zaak van wikken en wegen, maar éénmaal een kijker aangeschaft, zal u er ongetwijfeld veel plezier aan beleven!