In het verre verleden was de witte ooievaar een zeldzame doch regelmatige broedvogel in Vlaanderen. Echter, tegen het einde van de vorige eeuw kende deze populatie een nefaste terugval en na een laatste broedgeval te Gistel in 1895 werd de soort nog enkel tijdens het voor- en najaar als doortrekker waargenomen. Buiten het Dierenpark Planckendael te Mechelen en het Zwin te Knokke-Heist was er in de 20 ste eeuw slechts één paartje wilde ooievaars dat er in slaagde om in Vlaanderen jongen groot te brengen. Dit gebeurde te Ravels nabij Turnhout waar in 1990 drie jongen uitvlogen. Hoog tijd vond Natuurpunt om een speciaal project voor ooievaars uit te voeren.
De laatste jaren is er terug duidelijk een stijgende trend in het aantal witte ooievaars dat in onze contreien wordt waargenomen. Waar de witte ooievaar in de jaren 70-80 bij ons niet meer dan een sporadische verschijning was, werden tijdens het voorbije najaar (augustus - oktober) in het totaal minstens 375 ooievaars op tal van plaatsen doorheen gans Vlaanderen waargenomen. Deze toename is uitsluitend te wijten aan de positieve evolutie van het aantal broedparen in onze buurlanden en het succes van het introductieproject van Dierenpark Planckendael. Zo groeide de Nederlandse ooievaarspopulatie van een dertigtal paren in 1985 uit tot meer dan 500 paren de dag van vandaag.
Ooievaars kunnen in West-Europa 's winters nauwelijks of niet overleven omdat hun hoofdvoedsel (regenwormen, grote insecten, kikkers, padden, muizen...) dan niet meer in voldoende mate beschikbaar is. Daarom verlaten ze in de late zomer hun broedgebied en trekken ze naar voedselrijke overwinteringsplaatsen in Zuid-Europa en Afrika. In het vroege voorjaar (februari-maart) keren ze terug.
Ooievaars zijn meestal trouw aan hun broedplaats en oudere vogels keren dan ook meestal terug naar hun oude nest. Aangezien de Nederlandse broedpopulatie in 1996-1998 verscheidene honderden jonge vogels grootbracht, kan verwacht worden dat tijdens de eerstkomende lentes, naast de oudere vogels, ook heel wat van deze jongere vogels voor het eerst naar onze streken zullen terugkeren om nieuwe broedplaatsen te bezetten. Hoewel 2-jarige vogels zich soms met succes voortplanten, zijn ooievaars normaal pas geslachtsrijp als ze 3 jaar oud zijn.
Het is helemaal niet uit te sluiten dat verscheidene van deze pas geslachtsrijpe vogels ook in Vlaanderen op zoek zullen gaan naar geschikte nest- en broedplaatsen. De kans dat de witte ooievaar zich in de nabije toekomst na meer dan 100 jaar afwezigheid terug als broedvogel in Vlaanderen zal vestigen, is dus zeer reëel!
Ervaringen uit onze buurlanden tonen aan dat het aanbieden van kunstmatige nestgelegenheden aan ooievaars een belangrijke bijdrage kan leveren tot het herkoloniseren van nieuwe broedgebieden. In Nederland en Noord-Frankrijk heeft het plaatsen van nestplatforms op palen en op gebouwen ervoor gezorgd dat de witte ooievaar nu terug broedt in gebieden die sedert tientallen jaren verlaten waren.
Daarom lanceerde Natuurpunt tijdens de voorbije maanden een oproep in de media waarin gezocht werd naar vrijwilligers die eventueel bereid zouden zijn om een nestplatform op hun landeigendom te plaatsen. Deze oproep leverde een stortvloed aan positieve reacties op en meer aan 470 vrijwilligers van verschillende lagen van de bevolking en uit alle streken van Vlaanderen melden zich aan.
Vervolgens werd nagegaan in hoeverre de nestplaatsen die door al deze vrijwilligers werden aangeboden al dan niet gelegen zijn in gebieden die kunnen voldoen aan de ecologische vereisten van de witte ooievaar. In de eerste plaats werd daarbij aan de hand van biologische waarderingskaarden en stafkaarden gekeken of er voldoende potentiële voedselgebieden voor ooievaars in de directe nabijheid van de voorgestelde locaties aanwezig zijn. Met de eigenaars van de meest geschikte locaties werden inmiddels reeds concrete afspraken gemaakt en wordt momenteel voor de nodige bouwvergunningen gezorgd.
Het plaatsen van nestplatforms is echter slechts één aspect van het unieke samenwerkingsproject "Ooievaars zonder grenzen" dat door Natuurpunt en Dierenpark Planckendael werd opgestart. Verder werden er in het kader van dit project een aantal satelliet-zenders geplaatst op jonge ooievaars van het Dierenpark Planckendael.
Via deze zenders konden we uiterst waardevolle informatie verzamelen over de beschermingsnoden van de ooievaars langs geheel hun trekroute en in de overwinteringsgebieden. De informatie die op deze manier ingewonnen wordt, komt niet alleen ten goede van onze plaatselijke vogels, maar zal uiteindelijk door samenwerking met andere partners van BirdLife International bijdragen tot een betere bescherming van de gehele West- en Zuid-Europese populatie van deze belangrijke soort.
Ondertussen plaatste Natuurpunt Antwerpen Noord haar vijfde en voorlopig laatste ooievaarsplatform in onze regio. Momenteel staan er in Wuustwezel, Loenhout, Nieuwmoer-Kalmthout en Essen ooievaarsplatformen te wachten op bewoners.
Home
Print deze pagina
Bookmark pagina
Naar boven