Natuurpunt bouwt haar hotelketen voor vleermuizen verder uit

Stefan Versweyveld

Koude, donkere kamers met scheuren en spleten, een kletsnatte omgeving, gasten die zonder reservering arriveren of plotseling vertrekken, geen ontbijt op bed of een panoramisch uitzicht… Niet bepaald uw droomhotel? Toch zijn er gasten die hiervan wel houden. Voor hen bouwt Natuurpunt Antwerpen Noord zelfs een heuse hotelketen uit. De gasten: vleermuizen. De hotels: bunkers.

Be'vestigd' verleden

Werkdag in een bunker

Dat de omgeving van Antwerpen bezaaid ligt met historische militaire bouwwerken en fortengordels is geen toeval. Een wereldhaven is nog steeds een belangrijk doelwit voor een potentiële vijand. Daarom bouwden militaire strategen de stad Antwerpen door de eeuwen heen uit als een militair bolwerk waarin het leger zich kon terugtrekken in afwachting van buitenlandse hulp: de Vesting Antwerpen. Dankzij die militaire architecten uit de 19 de en het begin van de 20 ste eeuw beschikken wij nu over een reeks van unieke militaire bastions. Onder hen enkele honderden bunkers.

Actie was noodzakelijk

Al vrij snel na WO II volgde de definitieve declassering van de antitankgracht en haar bunkers (evenals alle forten) als bouwwerk van militair belang. Langzaam aan kon de gracht en haar omgeving uitgroeien tot een waardevol natuurgebied dat als een lint tussen Oelegem en Berendrecht loopt. Langzaam aan begon men ook aan dit lint te knabbelen: bij de uitbreiding van de Antwerpse haven in het westen en de aanleg van de zwaaikom in Oelegem in het oosten verdwenen stukken antitankgracht voorgoed, stelselmatig verdwenen steeds meer bunkers of raakten in verval...

Een evolutie die Natuurpunt Antwerpen Noord niet graag zag gebeuren. Daarom ondernamen we in 1995 voor de eerste maal een actie voor het behoud van de Noord-Antwerpse bunkers: in het domeinbos De Uitlegger werden twee bunkers als winterverblijf voor vleermuizen ingericht met respect voor het cultuurhistorisch verleden. Zo kon Natuurpunt vzw deze kleine brokjes geschiedenis een nieuwe toekomst geven.

Ideaal winterverblijf

Vrijwilligers van onze vereniging hadden immers ontdekt dat de Antwerpse bunkers, mits een goede inrichting, een ideaal winterverblijf voor vleermuizen vormen. In de keuze van hun winterverblijf zijn vleermuizen nogal kieskeurig: het moet er zeer vochtig zijn (liefst meer dan 95% luchtvochtigheid), de temperatuur moet tussen 2 °C en 10 °C schommelen, het moet er rustig én donker zijn.

Aan die voorwaarden voldoen de bunkers min of meer. Door het plaatsen van twee extra deuren en het ophangen van holle bakstenen of kippengaas (waar vleermuizen aan kunnen hangen tijdens hun winterslaap) worden bunkers extra 'comfortabel'! Natuurpunt Antwerpen Noord boekte al snel resultaat. De winter volgend op de inrichting werden de bunkers in De Uitlegger door niet minder dan vier soorten vleermuizen bewoond, waaronder de zeldzame franjestaart. De meest voorkomende bewoners zijn watervleermuis, gewone grootoor en baardvleermuis.

Hotelketen

Met de inrichting van twee bunkers was de kous natuurlijk niet af. Onderzoek in Nederland leerde ons dat een groot aantal ingerichte bunkers interessanter is voor vleermuizen: zo kunnen ze zelf hun 'hotel' uitkiezen

Sinds 1995 hebben we dan ook jaarlijks enkele bunkers ingericht als winterverblijf in Kapellen, Brasschaat en Stabroek. En onze hotelketen voor vleermuizen groeit ieder jaar verder aan: in overleg met de eigenaars willen we ook in 2001 nieuwe bunkers inrichten in Stabroek, Merksem, Brecht en Kapellen.

Natuur en cultuur behoeven beiden zorg. Stap voor stap stelt Natuurpunt Antwerpen Noord de toekomst van onze bedreigde vleermuizen en hun even bedreigde cultuurhistorische woonsten veilig.