Vragen en antwoorden over vleermuizen

• Zijn vleermuizen vliegende muizen?
• Wat staat er op het menu van de vleermuis?
• Zijn vleermuizen dan geen bloeddruipende vampieren?
• Hoe komt het dat vleermuizen in het donker nergens tegenaan vliegen?
• Kunnen wij vleermuizengeluiden horen?
• Waar vertoeven vleermuizen tijdens de winter?
• Hoeveel jongen baart een vleermuis?

Zijn vleermuizen vliegende muizen?

Vleermuizen uit 'Kriebelboek'
(Alex Lefevre)

In tegenstelling tot wat hun naam ons doet vermoeden, hebben vleermuizen niets met muizen gemeen. Muizen zijn immers knaagdieren, terwijl vleermuizen binnen de zoogdierklasse onder een aparte orde voorkomen, de handvleugeligen of Chiroptera. Deze wetenschappelijke naam duidt op het feit dat deze dieren met hun handen vliegen. Tussen hun voorpoten, achterpoten en staart is een dunne, elastische vlieghuid gespannen. Hierdoor kunnen vleermuizen zo goed vliegen. Uniek bij zoogdieren!

Wat staat er op het menu van de vleermuis?

Wereldwijd hebben vleermuizen een veelzijdig menu. Denken we maar aan insecten, vruchten, stuifmeel, maar ook vis of kikkers. In België komen alleen insectenetende vleermuizen voor. Ze verschalken honderden muggen, vliegjes en vlindertjes, die in de lucht gevangen en opgegeten worden. Wist je dat sommige vleermuizen tot 600 motjes en muggen per uur vangen? Je kan dus wel rustig stellen dat vleermuizen onze beste natuurlijke 'insecticiden' zijn.

De vruchteneters onder de vleermuizen doen zich te goed aan bananen, mango's vijgen, dadels. De zaden ervan worden via de uitwerpselen van onze gevleugelde vrienden verspreid. Een grote groep vleermuizen in de tropen is verkikkerd op de nectar en stuifmeel van bloemen. Ze bezoeken elke nacht opnieuw de ene bloementros na de andere. Al doende brengen deze dieren stuifmeel van bloem tot bloem en spelen zo de rol die de insecten en vogels overdag verrichten.

Zijn vleermuizen dan geen bloeddruipende vampieren?

Tja, er bestaan drie soorten vampiervleermuizen in Zuid-Amerika. Maar paniek is overbodig! Deze diertjes zijn nauwelijks zo groot als mus. Met hun scherpe snijtandjes maken ze een kleine snee in de huid van warmbloedige dieren (heel zelden bij mensen). Vervolgens likken ze een kleine hoeveelheid bloed op. Leuk om te weten is dat het uitspeeksel van de vampiervleermuis een antistollingsstof is ontwikkeld die gebruikt wordt bij patiënten met hartproblemen.

Hoe komt het dat vleermuizen in het donker nergens tegenaan vliegen?

Vleermuis uit 'Kriebelboek'
(Alex Lefevre)

Vleermuizen gebruiken een 'sonarsysteem' om insecten op te sporen in het donker. Al vliegend stoten ze hoge kreten uit. Objecten in de omgeving kaatsen echo's van de ultrasone signalen terug. Tussen elke kreet luisteren vleermuizen aandachtig naar de echo's. Door de intensiteit en de snelheid waarmee de echo's terugkeren, kunnen ze hun weg vinden en hun prooien opsporen. Zo sporen ze zelfs de kleinste insecten op. Deze manier om 'in het donker te zien' heet echolocatie. Daardoor zullen ze nooit in je haar vliegen. Een ander fabeltje is trouwens dat vleermuizen blind zouden zijn. Ze zijn helemaal niet blind, alleen een beetje slechtziend.

Kunnen wij vleermuizengeluiden horen?

De geluiden die vleermuizen maken om hun weg te vinden in het donker, kunnen mensen niet horen. Daarom bestaan er apparaatjes die de ultrasone geluiden van vleermuizen kunnen omzetten in geluiden die voor de mens hoorbaar zijn. Die apparaatjes worden bat detectors genoemd. Met behulp van bat detectors kunnen we dus horen waar er vleermuizen zijn. Omdat iedere vleermuis op zijn eigen manier roept, kunnen we de bat detector ook gebruiken om te weten welke soort vleermuis er boven ons hoofd cirkelt.

Waar vertoeven vleermuizen tijdens de winter?

Van oktober tot april houden Europese vleermuizen een winterslaap. Insecten en spinnen zijn in de winter nauwelijks te vinden. Bij gebrek aan voedsel houden vleermuizen dan maar ee winterslaap. Ze slapen hangend aan de achterpoten of kruipen weg in een spleet van ene koele, vorstvrije en rustige plaats met een hoge luchtvochtigheid.

Hoeveel jongen baart een vleermuis?

Vleermuis uit 'Kriebelboek'
(Alex Lefevre)

In tegenstelling tot andere kleine zoogdieren (zoals muizen) die telkens een rijke kroost baren, krijgen vleermuizen meestal één jong per jaar. Waarom dat zo is kunnen we simpel verklaren: vleermuizen kunnen het zich niet permitteren om heel dik en zwaar te worden gezien hun vliegende levenswijze.

Opmerkelijk bij vleermuizen is dat paringen, die in de herfst en winter plaatsvinden, niet direct tot een zwangerschap leiden. De zaadcellen worden opgeslagen in de baarmoederhals tot na de winterslaap. Dan pas vindt de bevruchting plaats.