De Oude Landen situeren zich ten noorden van Antwerpen. Ze liggen ingesloten tussen de dorpskern van Ekeren, de hoogbouwwijk Schoonbroek en Rozemaai, A12-autosnelweg en de spoorweg.
De Oude Landen maakten tot in het begin van de 20e eeuw, deel uit van de uitgestrekte Scheldepolders ten noorden van Antwerpen. Wellicht werd het gebied al bij de eerste bedijkingen in de 11e eeuw op de Schelde veroverd. Een feit waaraan het ook zijn naam ontleent: 'oude' betekent hier 'eerste', 'langst ingedijkte'.
In 1906 werd ten behoeve van de fors groeiende haven, een groot rangeerstation gebouwd langs de spoorlijn Antwerpen - Amsterdam die het gebied sinds 1854 doormidden sneed. Daartoe werd ongeveer éénderde van het laaggelegen, kleiïge terrein met sintels en steenslag opgehoogd.
Reeds in 1925 werd in Oorderen, naast ons huidige natuurreservaat De Kuifeend, een veel groter rangeerstation gebouwd. Een nieuw spoor zorgde voor een verbinding tussen beide stations. In 1939 werd besloten het Ekers rangeerstation te ontmantelen. Op dat moment bouwden de militairen een grote kazerne aan de rand van het gebied. Zij namen de Oude Landen onmiddellijk in gebruik als militair oefenterrein.
Oude Landen in de mist
Door die militaire aanwezigheid bleven de Oude Landen gespaard. Als een groene enclave liggen ze geprangd tussen de alsmaar verder uitbreidende haven en de uit haar historische voegen barstende stad Antwerpen: aan de ene kant ligt de historische dorpskern van Ekeren, aan de andere kant vind je de moderne hoogbouwwijken Luchtbal en Rozemaai.
In 1968 verkocht de militaire overheid het hele domein aan de Stad Antwerpen. In 1972 verlieten de laatste militairen de Oude Landen. Tot dan was het gebied verboden terrein geweest. Met de mogelijkheid om het gebied te bezoeken, groeide het besef dat hier erg boeiende en waardevolle natuur te vinden was die best een optimale bescherming verdiende. Maar dat was niet de bedoeling van de stad Antwerpen die er aan sociale woningbouw wou doen.
De beschermers van het natuurgebied verenigden zich in 1974 in de 'Werkgroep Oude Landen', de voorloper van Natuurpunt Antwerpen Noord. De vereniging boekte al gauw succes, want in 1980 werd het grootste deel als landschap beschermd, een kleiner deel volgde in 1988. Later kreeg de werkgroep de toelating om, samen met de dienst Groenvoorziening van de stad Antwerpen, het gebied natuurtechnisch te beheren.
Toen in 1968 de militairen het gebied verlieten, kwam daar nauwelijks wat voor in de plaats. Landbouwactiviteiten werden niet heropgestart, de jacht werd na het militair gebruik stopgezet en ook andere ingrepen, met uitzondering van het natuurbeheer door de toenmalige Werkgroep Oude Landen, bleven uit.
90ha natuur die op een spontane manier kunnen ontwikkelen is een unicum in Vlaanderen. In tegenstelling tot ons cultuurlandschap met rechte en bruuske grenzen en aflijningen, heeft hier de natuur zelf zijn grenzen gelegd: de kronkelende Oudelandse Beek, grillig gevormde rietvelden en wilgenstruwelen ...
Home
Print deze pagina
Bookmark pagina
Naar boven