Natuurpunt Antwerpen Noord blijft met veel enthousiasme verder werken aan een netwerk van toegankelijke natuurgebieden, groot of klein, in onze regio. Niet alleen om natuur veilig te stellen, maar ook om mensen te laten genieten van rust, natuur en ruimte. Graag stellen we je ons allernieuwste project voor: de Huzarenberg in Stabroek.
Vanaf de Scheldepolders tot diep in de Kempen, lagen ooit uitgestrekte heidevelden. De Ferrariskaart, die een goed beeld geeft van het landschap van de Oostenrijkse Nederlanden omstreeks 1770, is daarvan een mooie illustratie. Ten noorden en oosten van de polders zien we duizenden hectare heidevelden en stuifduinen.
Het moet voor de toenmalige bewoners van onze regio een desolate en gevaarlijke streek geweest zijn, waar men na zonsondergang beter weg bleef. Plaatsnamen zoals Grote Ruige Heide, De Wildernissen, Stoppelbergen, Kraaienberg en Huzarenberg vormen de laatste getuigen van deze immense heide- en duinvlakte in de 21ste eeuw.
Want veel is er van dit heidegebied niet meer over gebleven. Met de plakkaten van Keizerin Maria Theresia en later met de ontginningswetten van het jonge België werd het heideareaal drastisch ingekrompen.
Bosaanplanting, intensieve landbouw, industrie en woningbouw: allen eisten ze hun deel op van een economisch waardeloos geworden ruimte. De gevolgen zijn navenant: niet één tiende van de vroegere heideoppervlakte is de dag van vandaag bewaard gebleven…
Naast de grotere heidegebieden zoals de Kalmthoutse Heide en het Groot & Klein Schietveld, zijn er in onze regio her en der vrij gave restgebiedjes bewaard gebleven. De Ruige Heide, de Kraaienberg en de Huzarenberg zijn enkele sprekende voorbeelden.
Door een gebrek aan beheer én belangstelling werden deze gebieden langzaam aan niemandsland, waar alles mocht en kon: crossen, sluikstorten, paintball… De natuurkwaliteit ging zienderogen achteruit.
Bij Natuurpunt Antwerpen Noord rijpte ondertussen de idee om deze gebiedjes van de ondergang te redden. Aankoop om ze in te richten als natuurgebied, was wellicht de meest verregaande, maar tevens ook de meest efficiënte methode.
In december 2000 zette het afdelingsbestuur dan ook het licht op groen om een aankoopproject in de Ruige Heide te Zandvliet te starten. En met succes! Een deel van het gebied is door Natuurpunt reeds aangekocht en onlangs werd het erkend als natuurreservaat. De beheerswerken zorgen ervoor dat de waarvolle heide en het stuifzand niet zal verdwijnen.
Ondertussen werden we gecontacteerd door François Dingemans, een Limburger met roots in onze Scheldepolders. Hij had een aantal percelen op de Huzarenberg en of wij niet geïnteresseerd waren?
Na de nodige afspraken met de Afdeling Bos & Groen, zij beheren immers het naburige Moretusbos, kostte het niet veel moeite om het afdelingsbestuur van Natuurpunt Antwerpen Noord te enthousiasmeren een nieuw aankoopproject op de Huzarenberg in Stabroek te starten!
Zeer snel kwamen we tot een overeenkomst met François Dingemans, die bijzonder blij was, dat zijn percelen een nieuwe toekomst tegemoet gaan. Ondertussen lopen ook onderhandelingen voor omliggende percelen.
In tegenstelling tot de Ruige Heide, is de Huzarenberg bebost met grove dennen. Op de voormalige stuifduinen ontwikkelde de afgelopen jaren een gemengd bos, bestaande uit grove den, zomereik, lijsterbes, sporkehout en ruwe berk. Een ideale plek voor veel bosgebonden vogelsoorten zoals grote bonte specht, ransuil, matkop, kuifmees en goudhaantje. In de winter is de zeldzame kruisbek een geregelde gast.
In de kruidlaag van het bos vinden we hier en daar struikheide, brem, pilzegge en blauwe bosbes als relicten van de vroegere heidevegetatie.
Daarnaast groeien er ook verschillende varensoorten, wilde kamperfoelie en valse salie. Grenzend aan onze percelen liggen nog een aantal oude, verwilderde boomgaarden. De overgang bos-boomgaard-grasland is een ideale plek voor zeldzamer wordende vogels zoals de gekraagde roodstaart, roodborsttapuit en de grauwe vliegenvanger.
Nog niet zo lang geleden broedden hier ook geelgors, boomleeuwerik en nachtegaal. Of deze soorten terugkeren hangt van de snelheid af waarmee we het gehele gebied kunnen beheren. Maar reeën en groene spechten zijn wel van de partij, en dat blijft steeds een boeiende belevenis.
Natuurlijk is aankopen alleen niet voldoende. De natuur op de Huzarenberg staat nog steeds zwaar onder druk. Zo zijn er de problemen van het sluikstorten, crossen en de overwoekering van het bos door Amerikaanse vogelkers. Die knelpunten gaan we systematisch aanpakken op basis van een onderbouwd beheersplan. Later hoor je er zeker meer over. En uiteraard is iedereen welkom om zijn of haar steentje bij te dragen in de bescherming van de Huzarenberg. Natuur is er immers voor iedereen!