Oude hagen en heggen

Kris Beerlandt

Het heraanplanten van een haag of een houtkant is één van de eenvoudigste en doeltreffendste middelen om een bijdrage te leveren tot herstellen van ons landschap. Door een haag of heg aan te planten ontstaat er een groene nervatuur, creëer je een natuurlijke band tussen tuinpercelen onderling. In de beslotenheid van elke tuin is er dan voldoende ruimte voor persoonlijke smaak, creativiteit, en rust.

In een kleine tuin kan je kiezen voor de aanplant van een haag. Op een groter terrein kan een gemengde heg of houtkant aangeplant worden.

Een haag is een kortgeknipte of geschoren haag. Het woord heg en houtkant staat voor een wilduitgroeiende haag waaraan niet of weinig moet gesnoeid worden. In de loop van de geschiedenis zien we dat het woord ‘haag' of ‘heg' toegevoegd is aan een aantal planten en dieren die veel in deze biotoop voorkwamen: haagbeuk, heggenrank, heggenmus, haagdoorn.

Lange corridors

Een haag werkt van oudsher als een lange corridor, een gang, die verschillende stukken landschap met elkaar verbindt en waar vele soorten dieren en planten gebruik van maken om zich te verplaatsen. De hagen vormen a.h.w. groene linten door het landschap. Vogels, insecten en kleine zoogdieren vinden er voedsel, nest- of schuilplaatsen. De aanleg van een nieuwe haag of het opknappen van een reeds bestaande haag is altijd een reden tot vreugde. Bloemen en struiken leveren een bonte wisseling van kleur en schoonheid tegen de minder opvallende, maar toch rijke achtergrond van de haag. In de haag zie je de wisseling van de seizoenen. In de lente fris groen, in de zomer donker en in de herfst ogenschijnlijk rustig. Tijdens de winter zoeken vogels en insecten ritselend beschutting voor de koude.

Kortom een haag of heg is een bron van natuurlijk leven in je tuin. Als je langs de haag loopt, zullen spinnen en insecten niet onmiddellijk opvallen. Blijf eens stilstaan en wacht, wanneer de dieren zich veilig voelen, zal je ze zien bewegen. Zodra je ogen gewend zijn aan de vormen en schaduwen zal je verrast zijn hoeveel leven er te zien is.

Een haag of heg is ook uitstekend geschikt als windkering. De haag zorgt voor een verbetering van het microklimaat rond je woning. Een vakkundig aangelegde haag doet je tuin groter lijken. Door in gebogen lijnen aan te planten maak je een smal stuk tuin ogenschijnlijk breder. De ruimtelijke structuur speelt ook in onze ecologische siertuin een belangrijke rol.

Eeuwenoud onderhoud

Ambachtelijk onderhoud van hagen wordt reeds beschreven in boeken en documenten uit de 11 de eeuw. Bijvoorbeeld de huidige trend van kortgeschoren buxushaagjes, in ingewikkelde patronen aangeplant, zien we reeds op afbeeldingen van Middeleeuwse miniaturen. Vele hagen en hegkanten die vroeger ons platteland sierden zijn verdwenen in naam van de vooruitgang. Zij stonden in de weg voor de grote landbouwmachines die na de 2 de wereldoorlog werden ingezet. Kleinschalige landbouw moest wijken voor de monoculturen van maïs en andere gewassen.

Overtuigd van het belang van de aanplant van haag of heg, rest ons nog een keuze te maken: welke soort haagplant past het beste in jouw tuin, rekening houdend met de specifieke grondsoort en de vochtigheidsgraad van de bodem.

De keuze voor een wintergroene haag is soms noodzakelijk om privacy in je tuin te waarborgen. Deze hagen hebben ook het voordeel van weinig ruimte in te nemen en toch een dichte massa te vormen. Dat komt de structuur van je tuin ten goede. Nogmaals zeer belangrijk is dat door de structuur, rust en begrenzing ontstaat. Vormelijkheid wordt gecreëerd.

Bij de keuze voor een snelgroeiende haag zoals liguster, moet je wel rekening houden met snoeibeurten, tot driemaal per jaar. Bij trager groeiende soorten zoals beuk, hulst, buxus en taxus volstaan twee snoeibeurten.

Enkele voorbeelden van bladverliezende soorten:

• Haagbeuk ( Carpinus betulus): belangrijke soort, zowel geschikt voor korte hagen als voor hoge zichtschermen. De dorre winterbladeren blijven deels aan de twijgen hangen.
• Beuk ( Fagus sylvatica): geschikt voor afsluitingen, enigszins stijve haag. Het blad dat mooi lakbruin is, blijft tot in het voorjaar aan de takken en zorgt ervoor dat de haag ook in de winter ondoorzichtig blijft. Groeit op elk bodemtype.
• Veldesdoorn ( Acer campestre) uitstekende soort voor iets vochtigere grond. Verliest zijn decoratieve blad helemaal in de winter. Mooie gele herfstverkleuring.

Groenblijvende hagen:

• Taxus bacata: onze enige inheemse haagconifeer. Geschikt voor elke soort haag en snoeivormen. Zeer geliefd als neutrale achtergrond voor borders omwille van zijn gelijkvormigheid en egale kleur. Het is ook een trage groeier. Ongesnoeid wordt het een respectabele, traaggroeiende boom.
• Buxus sempervirens: traaggroeiend en wintergroene struiken. Leent zich eveneens voor allerlei snoeivormen en stijlen. Houdt van warmte en wat kalk in de grond, maar doet het ook uitstekend op zand- en leemgronden. Hagen en heggen in ons verstedelijkt landschap worden steeds maar zeldzamer, maar als elk van ons, volgens de mogelijkheden van het terrein een stukje haag, heg of houtkant aanplant, betekent dat een enorme verbetering voor ons milieu en onze woonomgeving.