Jaarlijks eist het Europese wegennetwerk veel verkeersslachtoffers, daarvan hoeven we u zeker niet te overtuigen. Veel minder bekend, is het lot van de tienduizenden amfibieën die hun jaarlijkse voorjaarstrek abrupt beëindigd zien op het asfalt van onze wegen. Sinds 1993 zetten tientallen vrijwilligers van Natuurpunt Antwerpen Noord zich met volle overtuiging in om padden, kikkers en salamanders van een gewisse dood op onze wegen te redden.
Bruine kikker
De meeste mensen kennen ze als sympathieke groene kwakers die op een vroege zomeravond fotogeniek op een waterlelieblad zitten. Tijdens de jaarlijkse voorjaarstrek krijgen we echter een heel ander beeld van deze dieren te zien. Schijnbaar zonder reden kruisen zij plots massaal de wegen, uiteraard zonder rekening te houden met het moordende autoverkeer. Voor vele dieren eindigt de trek dan ook als een miezerig hoopje op het grijze asfalt.
Wat bezielt deze diertjes om aan deze waanzinnige reis te beginnen? Waar komen ze vandaan en waar gaan ze naartoe? En waarom kan dat niet op een zonnige zaterdagochtend tussen 10 u en 12 u?
De naam 'amfibie' is afgeleid van het Grieks en betekent zoveel als tweeslachtig dier. Een naam die ze eigenlijk wel verdiend hebben als we hun levensloop bekijken. In tegenstelling tot vissen bijvoorbeeld hebben ze zich aangepast aan het landleven, maar voor hun voortplanting zijn ze nog steeds gebonden aan het water. Vandaar de naam.
De volwassen dieren hebben dan ook een waterdoorlaatbare huid, zodat ze noodgedwongen hun activiteiten beperken tot plaatsen en tijdstippen met een hoge luchtvochtigheid. Veel amfibieën zijn dan ook 's nachts actief, wanneer ze minder van uitdroging te leiden hebben. Druilerige nachten zijn bijgevolg hun 'favoriete' moment om actief te worden.
De volwassen exemplaren van de meeste amfibieën brengen hun leven 's zomers op land door, op jacht naar lekkernijen zoals wormen, slakken en insecten. Elke soort heeft zijn voorkeur voor dit zomerbiotoop. Voor de ene het liefst dicht bij zijn voortplantingsplas, voor de andere ver weg.
Tegen het einde van de zomer zoeken de dieren weerom een nieuwe plek op: hun winterbiotoop. Padden, salamanders en bruine kikkers trekken bijvoorbeeld het bos in en graven zelf een holletje of verstoppen zich in een verlaten muizenhol, onder boomstronken ed. Groene kikkers overwinteren dan weer het liefst in de dikke sliblaag op de bodem van hun plas.
Het is niet verwonderlijk dat al deze verschillende leefgebieden (voortplantingswater, zomer- en winterbiotoop) heel wat geloop met zich meebrengen. En daar knelt het schoentje. In de door wegen sterk versnipperde Noord-Antwerpse regio moeten deze dieren geregeld wegen oversteken. Met het gekende resultaat als gevolg.
Hoewel er, helaas, het hele jaar door amfibieënslachtoffers op onze wegen vallen, is vooral de vroege lente een kritieke periode. Dan gaan de diertjes immers massaal op stap.
Die voorjaarstrek wordt in gang gezet door de temperatuur. Zodra die gedurende enkele dagen boven 7°C uitstijgt, ontwaken amfibieën en komen ze in beweging. Ze gaan dan op weg naar hun favoriete voortplantingsplaats, die vaak hetzelfde grachtje, poeltje of plasje is waarin ze zelf geboren zijn.
Op gunstige dagen verloopt de 'paddentrek' van valavond tot het eerste ochtendgloren. Wordt het weer plots slechter, dan kan de trek plots stilvallen, om enkele dagen later - als het weer wat gunstiger is - weer in alle hevigheid door te gaan. Daarbij worden grote afstanden niet geschuwd. Zo leggen padden tot twee kilometer af om naar hun voortplantingsbiotoop te gaan. De Grote Trek van een klein diertje…
Vanaf begin februari staan de vrijwilligers van Natuurpunt Antwerpen Noord opnieuw gereed om onze amfibieën een handje te helpen om veilig de weg over te steken. Bij het plaatsen en weghalen van afsluitingen, het overzetten van amfibieën, het tellen en determineren van dieren kunnen we heel wat hulp gebruiken.
Bent u ook bereid om een dag, één of meerdere avonden in het voorjaar deze interessante dieren te leren kennen en helpen?
Neem dan zeker contact op met ons Natuur.huis en vraag naar de verantwoordelijke van de paddenoverzetacties.
Home
Print deze pagina
Bookmark pagina
Naar boven