Johan Vandewalle, 12 augustus 2010
De Vlaamse Regering heeft na al die langdurige voorbereiding het ontwerp gewestelijk RUP 'Spoorweginfrastructuur en natuurpark Oude Landen' in Ekeren op 18 juni voorlopig vastgesteld. Het openbaar onderzoek dat 60 dagen duurt loopt van 9 augustus tot en met 7 oktober. Meer info over het openbaar onderzoek vind je hier. De inleiding en conclusie van Natuurpunt Antwerpen Noord over het ontwerp RUP vind je op deze pagina.
Omdat gestreefd wordt naar een capaciteitsverhoging, wordt een ongelijk vertakkingscomplex aangelegd. De hoogteligging van de sporen van lijnen 27A en 16A dient te worden aangepast teneinde een voldoende hoogteverschil te creëren tussen beide spoorlijnen om een ongelijkvloerse kruising mogelijk te maken.
Omdat de hoogteligging van de spoorlijnen 27A en 16A over een ruim grotere afstand dan deze van de ongelijkvloerse kruising zelf moet aangepast worden, wordt in voorliggend GRUP voor de ongelijkvloerse kruising geen apart bestemmingsvoorschrift in overdruk voorzien. Dat betekent dat goederenspoorbundels verplaatst kunnen worden in de richting van het natuurgebied Oude Landen (dus weg van de woonwijk het Laar). Ter hoogte van het kruispunt Oude Landen – Gerardus Stijnenlaan – Het Laar, schuift het geheel minimaal 100 m op. Enkel ter hoogte van het kruispunt Oude Landen – Gravenlaan schuift de bundel maximaal 40 m dichter bij de Oude Landen om de bocht mogelijk te maken.
De geplande uitbreiding van spoorbundel Luchtbal betreft een uitwijkbundel voor reizigersmaterieel zonder onderhoudsfaciliteiten. De plannen voor de combinatie van uitwijkbundel met trainwash, die voorwerp waren van de Milieuhaalbaarheidsstudie voor Luchtbal, zijn immers verlaten. De huidige inzichten van Infrabel geven aan dat de uitbouw van de bestaande spoorbundel Luchtbal in combinatie met het benutten van de bestaande trainwash Schijnpoort zowel op korte als middellange termijn een spooroperationeel aanvaardbare oplossing biedt. De nieuwe bundel zal naast en parallel met – ten oosten van - de bestaande bundel Luchtbal worden gebouwd en zal als één geïntegreerde spoorbundel worden geëxploiteerd. In principe gaat het om het deel ten zuidoosten van de bestaand uitwijkbundels naast de Oude Landen. De bundels blijven ten zuiden van de Oudelandse beek. Ze liggen dus niet zoals in de oorspronkelijke plannen van Infrabel gevraagd dicht bij de Prinshoeveweg. De geluidsoverlast op de woonwijken is dus veel kleiner.
Het ongelijkvloers vertakkingscomplex bereikt grote hoogten en zal daarom vanuit verschillende locaties dominant waargenomen kunnen worden, in het bijzonder vanuit de aangrenzende woonwijken (zuidoostrand van Ekeren, westrand van de Ekerse wijken Prinshoeve & Het Laar) maar ook vanuit het tussenliggend gebied. Ook de landschappelijke inpassing van de spoorbundel is belangrijk voor de garantie van een hoge belevingswaarde van het toekomstige natuurgebied.
De spoorwegtaluds van zowel de nieuwe goederspoorlijn als de uitwijkbundel worden natuurlijk ingericht, met zachte oost en west hellingen. De overgangen zijn geleidelijk waardoor het muureffect wordt beperkt. Aan de zijde van het sportpark wordt met speelbos en sportgebied ingespeeld op het hoogteverschil zodat er optimaal gebruik van kan worden gemaakt. De afsluitingen van de spoorweg worden in het talud geïntegreerd zodat zo veel mogelijk van de oppervlakte van de taluds nuttig gebruikt kunnen worden als natuur- en sportpark. Er worden ook geluidschermen geïntegreerd.
Door de aanleg van beide spoorwegprojecten in het parkgebied Oude Landen verkleint de oppervlakte beschikbaar voor waterberging. Om de verminderde waterbergingscapaciteit te compenseren werd in het project-MER afgraving van het tussenliggend gebied voorgesteld. Omdat het gebied tussen de twee spoorwegen dat nu fungeert als waterberging verkleint van 46 ha naar 28,5 ha moet het hele gebied tussen de 2 spoorwegen afgegraven worden tot op het niveau van het gondwaterpeil. De taluds van de uitwijkbundel en de nieuwe goederenspoorlijn vormen de grens van de afgraving. Ter hoogte van de Prinshoeveweg wordt een trapvormige overgang gemaakt. Op die manier komt er net voldoende ruimte vrij om dezelfde waterberging als nu te garanderen. Hierdoor zal het overstromingsrisico in Ekeren Donk niet toenemen (maar vermindert het ook niet).
Om de waterberging in het resterend gebied vanuit de Laarse beek mogelijk te maken, is een aftakking van de Laarse beek noodzakelijk. Daarbij zou vanaf de Laarse beek in bundeling met de HST, waar de Laarse beek in een betonnen keurslijf werd gedwongen, een zijtak gegraven worden die permanent ofwel bij pieken een deel van het debiet afleidt naar de Oudelandse beek doorheen het bergingsgebied.
De afgraving van het gebied tussen beide spoorprojecten impliceert afgraving van de vette en rijke teelaarde. Hierdoor ontstaat sowieso een schraler milieu waarop zich een zeer waardevolle natuur kan ontwikkelen. Gevolg gevend aan en verder werkend op deze essentiële afgraving dient op ecologisch vlak het volgende overwogen:
De Laarse beek zal afgetakt worden naar het oosten en krijgt een brede onderdoorgang onder de nieuwe bundels van goederenspoorlijn. De beek wordt sterk meanderend aangelegd om ten noorden van de nieuwe uitwijkbundel samen te vloeien met de Oudelandse beek. Ook de onderdoorgang van de Oudelandse beek en de Donksebeek onder de nieuwe goederenspoorlijn worden breed. Op die manier wordt gegarandeerd dat ook landdieren langs de beken binnen de spoorwegen kunnen migreren. De oevers van de drie beken worden op natuurlijke wijze aangelegd met nieuwe rietkragen. De bestaande afwateringsgreppels worden ook verdiept en één zijde voorzien van een rietkraag. Deze greppels lopen in noord-zuidrichting en vormen een relict van het originele afwateringsstelsel. In natte perioden (zonder overstromingen) zullen ze dus permanent water houden.
Het natuurpark is overwegend open om de berging van water te kunnen verzekeren. Er komt een beperkte groeninbreng op drie niveau’s: De oevers van de Oudelandse en Laarsebeek worden ingericht met natuurlijke oevers om een geleidelijke overgang tussen nat en droger milieu te krijgen. Daarnaast worden er rietkragen aangeplant en worden (bestaande en deels nieuw aan te planten) bomen op terpen (heuveltjes) voorzien op het niveau van het huidige maaiveld. Op die manier vormen deze terpen relicten van het oorspronkelijke peil en tegelijkertijd groeiplaatsen voor bomen en schuilplaats voor grazers.
De functie van het toekomstig natuurontwikkelings-gebied, met name een natuurrijk park dat een meerwaarde biedt aan de inwoners van Ekeren en in tweede instantie de te verwachten bezoekers vanuit Antwerpen-Centrum, kan enkel vervuld worden als voldoende aandacht gaat naar de oversteekbaarheid van de spoorinfrastructuur. Hiervoor zijn ontsnipperingsmaatregelen noodzakelijk.
Er komen vijf poorten als toegang tot het gebied. Er komt een fiets-voetgangersbrug die de Donkse Weg opnieuw verbindt met de Prinshoeveweg. Op die manier wordt een trage wegenverbinding tussen het Laar en Ekerendonk en het centrum van Ekeren mogelijk gemaakt. De bestaande onderdoorgang van de Prinshoeveweg onder de goederenspoorlijn wordt aangepast Er komt zowel plaats voor een autoverbinding als een afzonderlijke tragenwegenverbinding (op het niveau van de weg) en de Donkse beek naast elkaar.
Twee nieuwe brede trage verbindingen komen onder de goederenspoorlijn ter hoogte van de doorgang van de Oudelandse beek en op het einde van de Salaadweg ter hoogte van de nieuwe aftakking van de Laarse beek. Die brede verbindingen zorgen voor zowel een functionele als visuele verbinding tussen het Sportpark Oude Landen (waarvoor de stad een Masterplan heeft opgesteld) als het natuurpark Oude landen. Omdat de verbinding zo breed wordt, ontstaat tevens een doorkijk vanuit de wijk het Laar naar het park en is er een verkeersveilige route voor voetgangers en fietsers naar het centrum van Ekeren. Ook de Oudelandse beek en de aftakking van de Laarse beek krijgen hier natuurlijke zachtglooiende oevers.
De laatste poort wordt een gelijkgrondse trage verbinding over spoorlijn 12 ten zuiden van de uitwijkbundels. Het gaat om de bestaande spoorwegovergang die momenteel niet mag gebruikt worden. Ze laat toe aan te sluiten op het bestaande recreatieve en functionele fietsroutes. Op die manier wordt ook een verbinding gelegd tussen het intern netwerk van wandelpaden in het bestaande natuurgebied Oude Landen en het nieuwe netwerk van wandelpaden en fietspaden in het nieuwe natuurpark.
Dat nieuwe padennetwerk bestaat uit drie niveau’s. de non-stoproutes langs de HST richting Brasschaat, de noord-zuidverbinding parallel met spoorlijn 12 langs de Donkse beek en de verbinding Rozemaai-Luchtbal doorheen de Oude Landen. De hoofdpaden vormen de verbindingen tussen de poorten van het park. Ze worden droog aangelegd (op een dijkje of als vlonderpad). Het gaat om de verbinding parallel aan de Prinshoeveweg, een noord-zuidverbinding door het natuurpark een noordzuidverbinding doorheen het sportpark en een oostwestverbinding doorheen het park ter hoogte van de Oudelandse beek. Zelfs als het gebied onder water loopt zijn deze hoofdwegen nog bruikbaar. De nevenpaden zijn laarzenpaden, enkel bruikbaar als er geen overstromingen zijn
Home
Print deze pagina
Bookmark pagina
Naar boven