Rudi Bosschaerts & Stefan Versweyveld - 14 september 2008
Natuurgebied De Kooldries is inmiddels meer dan drie decennia in beheer van Natuurpunt. In die periode ontwikkelde het voormalige kleiputtengebied tot een ware schatkamer van de natuur. Na de opening van het wandelpad in 2004 leek het de laatste jaren wat stiller te zijn geworden rond het gebied. Maar daar komt nu verandering in. Het nieuwe beheerteam van Natuurpunt brengt een nieuwe dynamiek in het beheer van De Kooldries!
De Kooldries in de winter.
Foto: Danny Laps, FFFS.
In onze provincie is de natuur erg verbonden met het historische erfgoed van de Eerste en Tweede Wereldoorlog. Denk bijvoorbeeld aan het Fort van Brasschaat, de Schans van Smoutakker of de Antitankgracht, maar ook De Kooldries heeft een roerig verleden. De Kooldries dankt zijn ontstaan aan de graafwerken van het kanaal Schoten-Dessel in de 19de eeuw. Tijdens het graven werden namelijk omvangrijke kleilagen ontdekt. Heel wat steenfabrieken probeerden deze“Klei van Rijkevorsel” te exploiteren.
Eén van die steenfabrieken was gevestigd ten noorden van De Kooldries. In de vijftiger jaren moest de fabriek echter haar deuren sluiten omdat de kleilagen in Brecht te dun en ondiep waren. Dat kan je nu nog zien aan de onregelmatige vormen van de kleiputten. Vervolgens kocht een Antwerps chemiebedrijf het ganse gebied. De ondoordringbare kleilagen waren immers heel interessant voor de berging van chemisch restafval. De inwoners van Brecht lieten dat echter niet zomaar gebeuren.
Mede dankzij de inspanningen van Natuurpunt werd het gebied opnieuw aan de steenfabriek verkocht. Daarna kreeg de plaats waar de fabriek stond een bestemming als weekendrecreatiegebied, terwijl voor het kleiputtengebied een huurovereenkomst van 99 jaar met onze vereniging werd gesloten.
Sindsdien werden er heel wat beheerwerken verricht in De Kooldries en evolueerde het gebied tot een afwisselend landschap. Behalve de oude kleiputten vinden we er een eiken-berkenbos, oud wilgenstruweel, heide en soortenrijke ruigten terug.
De natuur is niet statisch, evenals het denken rond natuurbeheer. Natuurpunt stelt dan wel beheerplannen op voor een periode van 27 jaar, deze worden echter regelmatig geëvalueerd en zo nodig bijgesteld. Het bestaande beheerplan van De Kooldries dateert uit 1981! Hoog tijd vonden we, om het plan samen met het nieuwe beheerteam te evalueren en een nieuw beheerplan op te stellen.
Het terrein werd ondertussen al een aantal keer verkend. Dit gebeurde samen met twee biologen van Natuurpunt. Ook kwamen specialisten voor amfibieën, paddenstoelen, planten, korstmossen, libellen en mossen het natuurgebied inventariseren. Dankzij al deze nieuwe gegevens beschikken we nu over voldoende informatie om het nieuwe beheerplan op te stellen. Die klus moet tegen eind 2008 geklaard zijn.
Langer wachten is immers geen optie. De Kooldries is een natuurgebied met vele kleine biotopen die gemakkelijk verdwijnen als ze aan hun lot worden overgelaten. Het wordt een uitdaging om, via deskundig natuurbeheer, de waardevolle mozaïek van biotopen te behouden. Zo is De Kooldries op verscheidene plaatsen aan het verbossen en zijn de kleiputten aan het verlanden. Zeker voor de amfibieën, waaronder de zeldzame kamsalamander, is dit een slechte zaak.
Kamsalamander. - Foto: Danny Laps, FFFS.
Een betere lichtinval zou in sommige kleiputten het verlies van amfibieën en libellen voorkomen. Hierdoor wordt ook de bladinval vermeden en wordt ook de verlanding tegengehouden. Ook de wilgenstruwelen aan de oevers moeten worden teruggezet, om de verlanding tegen te gaan. De openstelling van het gebied is ook een belangrijk aandachtspunt. Momenteel denken we na over een nieuw wandeltraject door De Kooldries, dat veel ruimer zal zijn dan het vorige.
Het overgebleven heiderestant is door bos en struiken ook bijna helemaal verdwenen. Hier zal in de toekomst door begrazing en uitdunnen van de grove den de heide terug een plaats krijgen. Daar zal het bont dikkopje, een zeer zeldzame dagvlinder, zeker van profiteren.
Om dit allemaal te kunnen realiseren, zijn een paar extra handen uiteraard altijd meer dan welkom. Wie zin heeft om in een prachtige omgeving met aangenaam gezelschap aan natuurbeheer te doen, dat kan! Op donderdag 2 oktober, zaterdag 15 november en donderdag 4 december van 9 u tot 14 u wordt er in De Kooldries gewerkt. Geen moeilijke of technische werken, zodat je zelfs met heel het gezin kan deelnemen. Samen zorgen we ervoor dat De Kooldries nog mooier en waardevoller wordt!
De Kooldries grenst aan het naburige natuurgebied ‘Hoofsweer’. Dit is eveneens een oud kleiputtenlandschap, momenteel in beheer bij het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB) van de Vlaamse overheid. Bij het opstellen van het nieuwe beheerplan en het uitwerken van het wandeltraject werken we sinds kort nauw samen met het ANB. Zodoende wordt het beheer van beide natuurgebieden op elkaar afgestemd en kan je binnenkort gaan wandelen in zowel De Kooldries als de Hoofsweer. Samenwerken levert immers nog meer resultaten op.
Home
Print deze pagina
Bookmark pagina
Naar boven