Kathleen Quick en Peter Symens - 1 december 2007
Sinds de eerste aantasting van het vogelrichtlijngebied 'De Kuifeend” ijvert Natuurpunt Antwerpen Noord voor het rechtzetten van deze fouten uit het verleden. Met de start van het strategisch plan voor de Antwerpse haven op rechteroever kwam er na al die jaren eindelijk een oplossing uit de bus, waarover bij de betrokken actoren een ruime consensus bestaat.

Foto: Frank Goossens
Voor elke Vlaamse zeehaven moet een strategisch plan worden opgesteld. Dit plan moet aangeven waar men op gebied van economie, natuur, mobiliteit... op lange termijn naartoe wil. Tijdens de vergaderingen van de werkgroep over natuur werd duidelijk dat er in de nabije toekomst heel wat afzonderlijke economische projecten gepland worden die elk op hun beurt in meer of mindere mate schade aanbrengen aan de natuur. Volgens de 'oude' manier van aanpak zou er voor elk van deze projecten afzonderlijk worden gecompenseerd. Hierdoor krijg je uiteindelijk veel verspreide en kleine snippers natuur, die in totaal veel meer oppervlakte vereisen, onder meer vanwege de randverstoring. Daarom werd uiteindelijk, in overeenstemming met de grote gebieden op linkeroever, gezocht naar een totaaloplossing. Die is gebaseerd op het pro-actief ontwikkelen van robuuste natuur om zo de gunstige staat van instandhouding van de Europees beschermde habitats en soorten te verzekeren, en toekomstige compensatienoden te vermijden.
Een studiebureau werd ingeschakeld om een geschikte locatie te vinden. De natuurwaarden die al verloren zijn, kunnen daar heropgebouwd worden én er kan voldoende ruimte gecreëerd worden om hun duurzame instandhouding te verzekeren. Deze aanpak impliceert echter ook dat de natuursector moet aanvaarden dat er bepaalde waardevolle natuurelementen in de toekomst zullen moeten wijken voor economische projecten. Tevens werd ook een werkgroep opgestart die een regeling zoekt voor elk van de getroffen gebruikers van de gronden die voor deze natuurinrichting zullen worden gebruikt. Dit alles is een zeer complex gegeven en in het verleden is gebleken dat niemand goed weet wat dit 'combinatievoorstel' nu juist inhoudt. Daarom zetten we op een rijtje welke natuurwaarden behouden blijven, bijkomen of verloren gaan.

Eén groot natuurgebied in het Opstalvalleigebied. Dit omhelst 190 ha nieuwe natuur evenals 50 ha bestaande natuur die wordt geoptimaliseerd (het Reigersbos). Van deze 190 ha is het overgrote deel momenteel op het gewestplan bestemd als bufferzone (103 ha) en zone voor sliblagunering met groene nabestemming (49 ha). De rest heeft de bestemming woonuitbreidingsgebied (21 ha), dagrecreatiegebied (26 ha) en agrarisch gebied (19 ha). Bijna het hele gebied wordt tot op heden gebruikt voor landbouw, ook al is het er niet voor bestemd. Voor alle gebruikers werd door de Vlaamse Landmaatschappij een sociaal begeleidingsplan uitgewerkt. De natuurinrichting zelf is voornamelijk gericht op het creëren van 'natte natuur'.
Hiertoe worden er plassen uitgegraven en stuwen voorzien.
De vrijgekomen grond wordt onder andere gebruikt om de zogenaamde 'Stocatradijk' te verlengen en te verhogen en het gebied beter in te bufferen tegen verstoring. Verder krijgen we ook een aantal kleinere kerngebiedjes in het .kader van de uitbouw van een netwerk van ecologische infrastructuur midden in het Antwerps havengebied via het project de Antwerpse haven natuurlijker:
Inmiddels werden de nodige bouwvergunningen voor fase I (zie kaart) bekomen en werden de werken gegund. Vooraleer de werken starten, moet er nog een archeologisch onderzoek komen. De archeologische dienst zou tegen half november starten met de booronderzoeken. Waarschijnlijk zullen de eerste inrichtingswerken dus pas ergens in januari 2008 starten. We houden jullie zeker op de hoogte.