8 september 2006 - Ludo Benoy en Kathleen Quick
Grote Kreek
Vele natuurliefhebbers brachten in het verleden wellicht al een bezoek aan “de Kuifeend en de Grote Kreek” en de Binnenweilanden in het rangeerstation Antwerpen Noord, het Verlegde Schijn of de zandwinningsput nabij de Hooge Maey.
Niet voor niets want al deze gebieden vormen een mozaïek van natte clusters door of in de nabijheid van het NMBS-rangeerstation Antwerpen Noord. Samen behoren deze wetlands tot de belangrijkste (water)vogelgebieden van Vlaanderen. Duizenden vogels vinden er een geschikt broed-, doortrek- of overwinteringsgebied.
Natuurpunt ijvert al vele jaren voor de uitbreiding en de inrichting van deze natuurgebieden. Een weinig eenvoudige klus omdat belangrijke economische factoren bij deze discussie steeds een prominente rol speelden. Tot voor kort was een doorbraak weinig denkbeeldig. Maar daar is verandering in gekomen…
Recent werden in het strategisch plan voor de ontwikkeling van de rechteroever van het Antwerpse havengebied, nieuwe plannen op tafel gelegd voor economische uitbreidingen, zowel voor de NMBS als voor het Gemeentelijk Havenbedrijf. Het gaat onder meer over het verleggen van het Verlegde Schijn waar een groot logistiek park zal worden aangelegd en de bouw van een nieuwe mechanische slibontwateringsinstallatie en stokkagezone voor ontwaterd slib in de nabijgelegen zandwinningsput nabij de stortplaats Hooge Maey. Daarnaast voorziet de NMBS nog een aantal logistieke uitbreidingen in het rangeerstation.
De uitvoering van al deze plannen betekent uiteraard een negatieve impact op de aanwezige natuurwaarden in het gebied waarvan een deel trouwens is aangeduid als Europees Vogelrichtlijngebied en onderdeel is van het Vlaams Ecologisch Netwerk.
Nu kan je proberen kost wat kost alle economische ontwikkelingen in de haven tegen te houden. Of je kan aan tafel gaan zitten en proberen een win-win situatie te creëren voor natuur en economie. Natuurpunt Antwerpen Noord heeft ondubbelzinnig voor deze laatste piste gekozen.
Verschillende overlegronden tussen alle actoren (Gemeentelijk Havenbedrijf, NMBS en Natuurpunt) resulteerden uiteindelijk in een degelijk uitgetekend plan. Dit plan bevat een heel pakket maatregelen die de negatieve invloed van de economische ontwikkelingen op de natuurwaarden moeten milderen én compenseren. Voor de Kuifeend en de Grote Kreek, en voor de binnenweilanden in het rangeerstation, betreft dit maatregelen voor inbuffering, instandhouding en versterking van de natuur in deze gebieden.
Op de Kuifeend wordt, waar nodig, een zandwal aangelegd met als doel het gebied in te bufferen en de aanwezige natuurwaarden te versterken. De grond voor de aanleg van deze wal, komt vrij door het afgraven van een weiland voor het ontwikkelen van een rietmoeras over een oppervlakte van ongeveer 3 ha. Hierin wordt ook een slenk uitgegraven die een verbinding vormt met de centrale waterplas.
De lage zandwal met een hoogte van gemiddeld 2 meter, wordt voorzien naast de toegangsweg waardoor menselijke verstoring sterk beperkt wordt. Daarnaast wordt de oostelijke rand van de centrale Kuifeendplas over een breedte van 20-25 meter afgeschuind met het oog op de ontwikkeling van natte pionierssituaties en als rustplaats voor vele vogelsoorten. Verder worden een drietal plassen uitgegraven op permanent waterniveau, onderling verbonden met grachtjes.
Uiteraard worden dit interessante rust- en foerageerzones voor waadvogels, eenden en ganzen. Ook hier wordt de afgegraven grond hergebruikt voor de aanleg van bufferdijkjes. Maar ook natuurliefhebbers worden niet vergeten. Er wordt een nieuwe kijkhut gebouwd die via een knuppelpad vanaf de parking bereikbaar is.
Ook de Grote Kreek zal grondig worden getransformeerd. Hier wordt over een oppervlakte van meer dan 2 ha. een voormalige akker afgegraven tot op waterniveau, waardoor twee bestaande rietvelden met elkaar verbonden worden tot een groot rietveld. De afgegraven grond wordt gebruikt voor het aanleggen van dijkjes rondom het gebied die een buffer moeten vormen tegen verstoringsinvloeden vanuit de industriële omgeving.
Een nieuwe vogelkijkhut ter hoogte van de waterplas zal bereikbaar worden via een wandelpad. De oever van de kreek wordt zacht hellend afgeschuind. Door extensieve nabegrazing wordt een trappelzone gecreëerd in functie van weidevogels en steltlopers. Zo ontstaat dan een pionierssituatie op natte bodem die een belangrijke positieve invloed zal hebben op zowel fauna als flora en op het behoud van een natte natuurcluster.
In het aangrenzend weiland wordt bovendien één grote waterplas uitgegraven met permanent water jaarrond. Zo ontstaat een plas-dras situatie die optimaal is voor weide- en watervogels.
De geplande natuurinrichtingswerken beperken zich niet alleen tot de bestaande reservaten. Ook de binnenweilanden werden in het plan betrokken. Momenteel is de natuurwaarde van dit gebied binnen het rangeerstation laag door het intensieve landbouwgebruik. Binnen afzienbare tijd zal dit heel anders zijn!
In de binnenweilanden worden een viertal grote plassen afgegraven op permanent waterniveau waardoor een plas-dras situatie wordt gecreëerd die de huidige natuurwaarden moeten versterken. Ook hier wordt de afgegraven grond hergebruikt voor inbuffering door middel van dijkjes, die ongetwijfeld alle verstoring van buitenaf sterk zullen doen afnemen.
De dossiers voor het verkrijgen van een stedenbouwkundige vergunning voor de natuurinrichtingswerken werden inmiddels naar de bevoegde administratie verstuurd. Ondertussen gaan de voorbereidingen verder en kunnen binnenkort de nodige aanbestedingen uitgeschreven worden. De uitvoering van de werken wordt dit najaar voorzien. Een prachtig voorbeeld hoe Natuurpunt, NMBS en het Havenbedrijf Antwerpen economie en natuur weten te verzoenen in het Antwerpse havengebied!
Home
Print deze pagina
Bookmark pagina
Naar boven