27 december 2004 - Johan Vandewalle
Twee jaar geleden schreven we al over de plannen om een nieuwe verbindingsweg te voorzien van de A12 Havenweg richting Kalmthout. Recent zijn er nieuwe evoluties in het dossier die we kort toelichten. In de loop van 2005 worden een aantal beslissingen verwacht die onvermijdelijk gevolgen zullen hebben.
De dorpskernen van Stabroek, Hoevenen en Kapellen lijden dagelijks aan een zwaar verkeersinfarct. Door sommige lokale politici wordt reeds lang gepleit om de verkeersoverlast in deze centra op te lossen door een verbindingsweg (de zogenaamde Nx) aan te leggen tussen de havenweg A12 en de achterliggende dorpen (Kalmthout, Essen en Wuustwezel). Dat de verschillende tracés die hiervoor voorgesteld werden het open polderlandschap versnipperen, dwars door een Europees vogelrichtlijngebied en een beschermd landschap lopen is in de ogen van die lokale politici blijkbaar van weinig of geen tel...
Hoewel een hoop studies werden uitgevoerd naar een tracé voor een nieuwe weg als dé oplossing voor alle problemen, heeft blijkbaar nog niemand de moeite genomen om eerst eens grondig de oorzaken van de huidige verkeerschaos te analyseren en alle alternatieven op een rijtje te zetten die een oplossing kunnen bieden. In de recent opgeleverde Streefbeeldstudie voor de A12 ontbreekt elke analyse van het verplaatsingsgedrag van personenvervoer doorheen het gebied en een afweging van alternatieve oplossingen.
Bij het zoeken naar oplossingen voor de bestaande verkeersoverlast in Stabroek en Kapellen dienen eerst alle mogelijke oplossingen onderzocht te worden. Naast het verkeerskundig aspect en de directe investeringskost moeten van elk alternatief ook de indirecte kosten (o.m. milieuschade) en de schade aan de open ruimte en beschermde landschappen mee onderzocht te worden.
Er zijn drie voor de hand liggende en fundamentele opties voor oplossingen te bedenken:
Deze drie opties hoeven elkaar niet uit te sluiten maar kunnen deels versterkend werken.
Het uitwerken van personen-vervoer per trein naar de haven is nodig. De stopplaats in het rangeerstation Antwerpen- Noord wordt nu enkel voor vervoer van NMBS-personeel gebruikt. Hier moet een regelmatige stopdienst ingericht worden die vertrekt in Essen, met haltes langsheen de lijn 12 tot in Mariaburg, om dan door te rijden naar deze stopplaats. Alle personeel dat binnen het havengebied werkt kan zo zeer snel (25 à 30 minuten) tot aan de Noorderlaan geraken. Als van daar uit vervoer per bus georganiseerd wordt, is een vlotte en comfortabele regeling mogelijk. Uiteraard zullen de uurschema’s van deze treinverbinding ook rekening moeten houden met de uren van shiftwisselingen.
Als onderdeel van de recente minder hinder maatregelen bij de werken aan de Antwerpse ring werd een treindienst voorzien tussen Antwerpen-centraal en de haven met bussen die de havenbedrijven bedienden. Het succes van deze dienst toonde aan dat de pendelaar wel degelijk bereid is over te stappen op openbaar vervoer zolang het maar efficiënt georganiseerd wordt. Wij pleiten er voor deze dienst te behouden en aan te vullen met een bijkomende dienst vanuit Essen.
Vermits de bebouwing in het centrum van Stabroek ver achterin gelegen is zou een volledig herinrichting van de doortocht van de N111 een gedeeltelijke oplossing kunnen bieden.
Momenteel wordt gestart met de voorbereidende werken voor een tunnel onder de spoorwegovergang in het centrum van Kapellen. Eens die werken afgerond zijn zal de N11 veel makkelijker voor een vlotte doorstroming zorgen en zal de overlast in Kapellen al voor een belangrijk deel verminderd zijn.
De eerste optie is het herinrichten van het op- en afrittencomplex aan het Laageind, het realiseren van een zuidelijke oprit in Zandvliet en het realiseren van een rotonde met een aansluiting naar Indaver en een ventweg (een parallelweg voor lokaal verkeer) komende vanaf de Leugenberg. Met deze aanpassingen gaat Natuurpunt akkoord op voorwaarde dat de ventweg vanaf de Leugenberg zoveel mogelijk gebruik maakt van de bestaande oude bedding van de A12 en zo nauw mogelijk gebundeld wordt met de A12. Pas in laatste instantie kan onderzocht worden of vanaf die rotonde een aansluiting richting Ettenhoven (de Nx) wenselijk is. Zolang het maatschappelijk debat hier rond niet ten gronde gevoerd is kan van de aanleg hiervan geen sprake zijn. Er zijn momenteel twee alternatieve tracés:
a) vanaf de nieuwe rotonde richting Blokskensweg. Deze optie is niet haalbaar: ze loopt doorheen het vogelrichtlijngebied Ettenhovense Polder, doorheen het beschermd landschap ‘Het Rood en omgeving’, betekent een versnippering van een gave open ruimte en ze zal alleen maar de bestaande problemen van Stabroek en Kapellen verplaatsen naar het centrum van Heide en Kalmthout. Ook voor landbouwers zorgt zo’n nieuwe weg voor problemen van uitbating omdat hun percelen dan niet makkelijk bereikbaar worden vanuit de boerderijen.
b) vanaf de nieuwe rotonde naar Ettenhoven en verder parallel met de Waterstraat. Van daar uit verloopt het verkeer naar Putte om aan het kruispunt opnieuw de N111 te nemen. Deze variant vangt een paar bezwaren op (minder overlast in Kalmthout, een beperktere aantasting van het beschermd landschap), maar blijft intacte open ruimte aantasten en versnipperen en blijft doorheen het vogelrichtlijngebied lopen.
Stabroek heeft met de definitieve vaststelling van het gemeentelijk ruimtelijk structuurplan duidelijk gemaakt dat zij geen voorstander is van de aanleg van de Nx en geen nieuwe ontsluiting door de Ettenhovenpolder en het Rood wenst. Kapellen ziet het anders. In het ontwerp van gemeentelijk ruimtelijk structuurplan – waarover het openbaar onderzoek loopt tot 15 februari – pleiten zij voor de aanleg van de Nx parallel aan de Waterstraat. Natuurpunt zal uiteraard gebruik maken van het openbaar onderzoek om te pleiten voor een andere visie.
In de loop van 2005 zal de provincie een ruimtelijk uitvoeringsplan (RUP) opmaken voor de Nx. Daarbij zullen we maximaal gebruik maken van de inspraak. De open ruimte is te belangrijk om nodeloos opgeofferd te worden.
Samengevat dringt Natuurpunt er op aan dat de overheden eerst alle mogelijke alternatieve oplossingen volwaardig en grondig afwegen vanuit zowel verkeerskundig als milieu- en maatschappelijk oogpunt vooraleer men beslist tot de aanleg van bijkomende infrastructuur.