Heideblauwtje kan niet zonder Groot en Klein Schietveld

15 september 2004

Ooit al een heideblauwtje gezien? Tenzij je er op uit trok in één van de laatste heidegebieden van Vlaanderen, wellicht niet. Want het heideblauwtje – een dagvlinder – is de laatste decennia zeldzaam geworden bij ons. Gelukkig zijn er nog enkele gebieden waar deze kwetsbare soort kan overleven. Onder meer op Groot en Klein Schietveld. Meer nog, het militair domein is het belangrijkste leefgebied van het heideblauwtje in Vlaanderen!

Mierenverleider

Heideblauwtje

Het heideblauwtje houdt, zoals zijn naam het al aangeeft, van heideterreinen. Hij behoort tot de familie van de blauwtjes en is herkenbaar aan de glanzend blauwe kleur van het mannetje en de bruine kleur met oranje vlekken van het vrouwtje.

Een kleine dagvlinder maar zeker niet weerloos! Met bedwelmende parfumwolken palmt de rups van het heideblauwtje z’n natuurlijke vijand de mier volledig in. Sterker nog, om zich te verpoppen waagt hij zich in het hol van de leeuw…

Om mieren te misleiden (of te verleiden?) heeft de rups van het heideblauwtje op de rug een mondje, waaruit een zoete vloeistof druppelt waar mieren gek op zijn. Ze zijn er zo dol op dat ze de rups meenemen naar hun eigen nest om hem daar te vertroetelen. De rups krijgt in de veilige bescherming van het mierennest allerlei eiwitrijke hapjes toegestopt en daar is het hem natuurlijk om te doen.

Eenmaal volgroeid verpopt de rups in het mierennest. Na een week of twee wordt de pop vervolgens vlinder, en dan wordt het link. Een vlinder in het nest zouden de mieren immers nooit tolereren. Dus sluipt het verse heideblauwtje in de vroege ochtend, als de mieren nog in diepe rust zijn, het nest uit om buiten de vleugels uit te slaan…

Kritisch en honkvast

Hoewel het heideblauwtje met allerlei trucs zijn natuurlijke vijanden te slim af is, staat de vlinder toch op de Rode Lijst van in Vlaanderen met uitsterven bedreigde soorten. Hij is immers zeer kritisch wat zijn leefgebied betreft: uitgestrekte, structuurrijke heidegebieden en niets anders. Helaas is het heideareaal in Vlaanderen de laatste twee eeuwen met meer dan 90% gedaald! Niet zo verwonderlijk dus dat het heideblauwtje zeldzaam geworden is…

Bovendien houdt het heideblauwtje niet van lange reizen. In tegenstelling met andere dagvlinders, zoals de atalanta en de distelvlinder die zonder problemen naar Spanje vliegen, komt het heideblauwtje niet verder dan een paar honderd meter van de plek waar hij als rups geleefd heeft.

Daardoor is het heideblauwtje zeer gevoelig voor lokaal uitsterven. Eenmaal een populatie verdwenen is, zal ze niet snel vervangen worden.

Omvangrijke populatie

Gelukkig is er nog het Groot en Klein Schietveld. Het militair domein bezit de grootste populatie van het heideblauwtje in Vlaanderen! Op een zonnige zomerdag kan je er letterlijk duizenden heideblauwtjes boven de heidevelden zien fladderen.