23 augustus 2004
Een exotisch gekleurde oranje-blauwe flits, dat is de gedaante waarin de meeste mensen een ijsvogel te zien krijgen. Wie echter meer geluk heeft, kan dit prachtige vogeltje rustig op een takje boven het water naar visjes – zijn lievelingskostje – zien speuren. De kans dat je dit fraaie, bont gekleurde vogeltje te zien krijgt in de Antwerpse natuur is alvast gestegen, want de ijsvogel heeft het de laatste jaren heel goed gedaan.

Ijsvogel (foto: Bie Lievens)
Dat blijkt uit de vele waarnemingen van de vrijwillige medewerkers van Natuurpunt Antwerpen Noord. In de gebieden van Natuurpunt, zoals De Kuifeend, het Ekers Moeras, de Oude Landen en ‘t Asbroek is de ijsvogel als gast én als broedvogel opvallend meer aanwezig dan enkele jaren geleden.
Lange tijd zag het er niet goed uit voor de ijsvogel, maar nu zit hij duidelijk weer in de lift. Uit de eerste resultaten van de Vlaamse broedvogelatlas, een project van het Instituut voor Natuurbehoud, blijken er in heel Vlaanderen liefst 650 koppeltjes ijsvogel gebroed te hebben!
Dat is o.m. te danken aan de zachte winters van de afgelopen jaren. Bovendien wordt er bij beheer van natuurgebieden steeds meer rekening wordt gehouden met de leefomstandigheden van deze kleurrijke vogel. De ijsvogel broedt langs beken en rivieren met steile oevers, maar ook in zandafgravingen en in de wortelkluit van omgevallen bomen.
Door de zachte winters blijft de wintersterfte laag, met een toenemend aantal broedgevallen tot gevolg.
De Vlaamse populatie ijsvogels overwintert voornamelijk in eigen land en wordt aangevuld met soortgenoten uit bv. Nederland, Duitsland en Polen. In tegenstelling tot wat zijn naam doet vermoeden is de ijsvogel helemaal niet gesteld op strenge winters met veel ijs, want dan kan hij zijn voedsel (vis) niet of nauwelijks bereiken. Met alle gevolgen vandien…
Zijn naam dankt de schuwe vogel dan ook aan het feit dat hij in perioden van strenge vorst en ijs beter te zien is, omdat hij zich dan noodgedwongen meer in de buurt van mensen moet wagen om aan voedsel te komen.
Strenge winters zorgen voor een toename van de sterfte onder de ijsvogels. Naast deze ‘natuurlijke’ vijand wordt de ijsvogel ook bedreigd door aantasting van zijn leefgebied, onder meer door het rigoureus ruimen van beken en rivieren.
De ijsvogel heeft immers steile wanden nodig om een nesthol in te kunnen graven, bij voorkeur in de buurt van water. Verder zijn ijsvogels erg gesteld op rust in hun omgeving.
Bij het beheer van haar natuurgebieden houdt Natuurpunt Antwerpen Noord graag rekening met de eisen die de ijsvogel aan zijn omgeving stelt. Zo streven we ernaar om de beken in onze natuurgebieden zo weinig mogelijk te beïnvloeden, zodat op een natuurlijke manier opnieuw steile oevers ontstaan.
Doordat we bij een natuurlijker bosbeheer omgevallen bomen gewoon laten liggen, maken ijsvogels dankbaar gebruik van de rechtopstaande kluit van deze bomen om hun nesthol te graven. Bovendien ijvert Natuurpunt er voor om de beken in onze regio meer ruimte te geven, zodat natuurlijke processen nieuwe kansen krijgen.
IJsvogels kan je onder meer tegenkomen in volgende terreinen van Natuurpunt Antwerpen Noord: ’t Asbroek (Schoten), Het Rood (Kapellen), Oude Landen en Ekers Moeras (Ekeren) en De Kuifeend (Oorderen).
Natuurpunt Antwerpen Noord zal zich blijven inspannen voor de ijsvogel, zodat een strenge winter niet zo snel meer een probleem zal vormen voor het voortbestaan van de soort. Zo kunnen we blijven genieten van de kleurrijke verschijning van dit prachtige vogeltje.
Voor meer informatie kan je steeds terecht bij Natuurpunt Antwerpen Noord, Steenstraat 25, 2180 Ekeren, tel. 03-54.58.25, antwerpennoord@natuurpunt.be.