Amfibieënproject ‘Blauwgroene stapstenen' in Schoten

11 maart 2004

Doordat de verstedelijking in Vlaanderen nog steeds met rasse schreden voortgaat, hebben amfibieën het steeds moeilijker, zo blijkt uit een onderzoek van het Instituut voor Natuurbehoud. Ook de ‘algemene' soorten zoals bijvoorbeeld de gewone pad, de bruine kikker en de alpenwatersalamander, die zich nochtans goed aan de menselijke omgeving kunnen aanpassen, zijn niet ongevoelig voor verstedelijking, intensivering en versnippering van hun leefgebied.

Blauwgroene stapstenen

Pad
Foto: Erik Gintelenberg (Fauna Flora Foto Club)

De gewone pad, de groene kikker, de bruine kikker, de alpenwatersalamander en kleine watersalamander zijn slechts in 64% van de vroegere vindplaatsen teruggevonden. Dat betekent een achteruitgang met een derde gedurende de laatste 15 tot 25 jaar. Alle soorten vertonen een dalende trend. Kunnen wij hier dan niets aan doen?

Tuinen, tuinvijvers en poelen kunnen een heel belangrijke rol vervullen in het voortbestaan van onze inheemse amfibieën. Ze vormen als het ware ‘blauwgroene stapstenen' voor deze dieren.

Als je met de inrichting van een tuin, tuinvijver of een poel rekening houdt met de minimale eisen die amfibieën aan hun leefomgeving stellen, kunnen we ervoor zorgen dat het versnipperde leefgebied opnieuw geschikt en uitgebreid wordt. Zodanig zelfs dat we door een aaneenschakeling van tuinen, vijvers en poelen, zelfs verspreid liggende natuurlijke biotopen opnieuw met elkaar verbinden. Hierdoor kunnen padden, kikkers en salamanders (nieuwe) gebieden (her)koloniseren en kunnen gescheiden populaties weer bij elkaar komen.

Op die manier helpen we niet alleen de amfibieën, ook wij kunnen heel wat plezier beleven aan hen. Padden, kikkers en salamanders die we anders zeer weinig zien, kunnen we nu in de tuin observeren, hun gedrag leren kennen… Ook zijn amfibieën heel nuttige dieren, doordat ze veel wormen, slakken en insecten eten. Ze vormen dus een nuttige - en natuurvriendelijke - tuinhulp tegen ongewenste plagen in de tuin!

Ook in Schoten!

Ook in Schoten komen verschillende amfibieënsoorten voor: de gewone pad, de bruine kikker, de alpenwatersalamander en de kleine watersalamander zijn (gelukkig) nog vrij algemeen; de groene kikker wordt minder frequent gezien en de zeldzame vinpootsalamander komt slechts versnipperd op enkele plaatsen voor.

Hoewel er op het eerste zicht geen gebrek is aan amfibieën in Schoten, ondervinden ze ook hier problemen door de reeds aangehaalde oorzaken. De boosdoeners zijn nog altijd dezelfde. De geschikte leefgebieden, waar amfibieën zich kunnen voortplanten en waar ze tijdens de zomer en winter verblijven (vijvers en poelen) worden vernietigd. Bovendien versnipperen de populaties steeds meer.

Nochtans zijn er in het ‘groene' Schoten heel wat mogelijkheden om onze padden, kikkers en salamanders een extra duwtje in de rug te geven als we met de inrichting van een tuin, tuinvijver of een poel ook rekening houden met de minimale eisen die amfibieën aan hun leefomgeving stellen. Een netwerk van ‘blauwgroene stapstenen' voor amfibieën dus…

Uitwerking van het project

Het project ‘Blauwgroene stapstenen in Schoten' heeft als hoofddoelstelling om nieuwe kansen voor amfibieën in Schoten te creëren. Om deze doelstelling te realiseren zullen drie ‘sporen' uitgewerkt worden:

• het opzetten van een sensibiliseringscampagne voor de Schotenaren (o.a. door dit artikel in Natuur.Ruimte, eventuele dia-avond…);
• het uitwerken van een inventarisatieproject (‘meten is weten'), waardoor Schotenaren daadwerkelijk leren kijken naar en kennis maken met padden, kikkers en salamanders (zie verder);
• de bescherming van amfibieën door verstrekken van advies aan Schotenaren, het actief zoeken naar goede ‘blauwgroene stapstenen' en het effectieve herstel van een poel in het gemeentelijk natuurgebied ‘t Asbroek.

Dit ‘drie sporen beleid' laat toe een breed en duurzaam maatschappelijk draagvlak op te bouwen voor amfibieënbescherming in Schoten. Immers, om een daadwerkelijke bescherming te realiseren is een goede voorlichting en kennismaking noodzakelijk. Bovendien ondernemen omliggende gemeenten, zoals Brasschaat en Schilde, eveneens acties om de amfibieën te beschermen (o.a. paddenoverzet).

Ook jij kan je stapsteentje bijdragen!

In maart en/of april 2004, afhankelijk van de start van de trek, zal het grootste deel van de inventarisatie gebeuren. Hiervoor komen een 5-tal gebieden in Schoten in aanmerking die kort na elkaar worden geïnventariseerd.

Mensen die zich geroepen voelen om mee het bos in te trekken, op zoek naar amfibieën, worden gevraagd contact op te nemen met Anders Megroedt, verantwoordelijke voor het amfibieënproject ‘Blauwgroene stapstenen'.Dit kan via e-mail: biodre@hotmail.com of telefonisch: 0473-46 92 80.

Aan de hand van deze inventarisatiecampagne zal een verspreidingskaart en een zoekkaart worden opgesteld. Mensen kunnen hierdoor zeer eenvoudig te weten komen welke salamander in hun vijver kruipt of welke kikker er juist de beek in sprong… Bovendien zullen deze gegevens doorgespeeld worden naar de werkgroep Hyla en het Instituut voor Natuurbehoud zodat een wetenschappelijk onderbouwde bescherming van de amfibieën mogelijk wordt.