7 januari 2004 - Glenn Vermeersch
Het blijft erg moeilijk om te voorspellen, maar alles wijst erop dat we ons dit najaar weer kunnen opmaken voor een pestvogelinvasie!
Waarover heb ik het hier in feite? De pestvogel is een soort van het hoge noorden van Europa en Azië (taigabossen met een rijke ondergroei van allerlei besdragende struiken) die bij ons vooral bekend is omwille van zijn invasieachtige voorkomen: het ene jaar zie je er niet of nauwelijks en het andere jaar verschijnen ze plots op tal van plaatsen.
Pestvogel
Let wel, de invasiejaren zijn sterk in de minderheid! Het is overigens aan dergelijke invasies te wijten dat de soort aan zijn naam geraakt is. Reeds in de Middeleeuwen waren deze bekend en blijkbaar moet één van deze invasies een keer zijn samengevallen met het voorkomen van ‘de zwarte dood' ofwel de pest en sindsdien beschouwde men deze vogels als de boodschappers van de pest, kortweg pestvogels dus! De naam doet hen echter oneer aan: het zijn schitterend gekleurde vogels waarvoor de meeste vogelaars graag eens vroeg opstaan om ze te zien te krijgen.
Pestvogel
Op hun dieet staan in de broedgebieden vooral insecten afgewisseld met allerhande bessen, maar eens ze op trek zijn, gaat hun aandacht toch vooral uit naar de bessen. Lijsterbes, maar bij ons vooral de bessen van Gelderse roos, liguster, eglantier, cotoneaster en vuurdoorn vallen erg in de smaak. Gelderse roos is echter de onbetwiste favoriet bij deze vogels.
En het zijn nu net de bessen, of vooral de afwezigheid ervan, die een belangrijke bijdrage leveren aan het al dan niet voorkomen van een invasiejaar. Sommige jaren mislukt de bessenoogst namelijk volledig in Scandinavië en zijn de vogels, gedreven door honger, wel verplicht om zuidelijker gelegen streken op te zoeken. Wordt de hongersnood voorafgegaan door een goed broedseizoen, dan is de invasie mogelijk nog groter door het hoge aandeel jonge vogels.
Als we deze winter een invasie krijgen, maakt iedereen kans om deze vogels te zien al moet je natuurlijk wat geluk hebben, een tip krijgen van iemand, of gewoon actief gaan zoeken! Het voordeel bij pestvogels is wel dat je vooral kans hebt ze te zien in stedelijke omgeving en dat de vogels over het algemeen erg tam zijn en makkelijk te benaderen. Gemeentelijke plantsoenen, parkjes, aanplantingen bij sportterreinen, grote parkings, warenhuizen enz…. zolang er maar voldoende besdragende struiken staan maak je kans pestvogels tegen het lijf te lopen.
Opletten dus wanneer je inkopen gaat doen, bij je dagelijkse joggingronde of wanneer je de hond uitlaat! Maar let ook gewoon op in je eigen tuin want daar kunnen deze vogels net zo goed opduiken! Je kan nu reeds voor jezelf een lijstje maken met plekken waar je de genoemde bessenstruiken en dan vooral de Gelderse roos en de liguster (geen gesnoeide vormen, maar wel degelijk met veel bessen eraan!) weet staan en dan kan je daar de komende weken en maanden misschien eens wat vaker gaan kijken?
Pestvogel
De vraag is natuurlijk of die invasie ook dit jaar komt. De kans dat er heel wat pestvogels gaan gezien worden lijkt vrij groot, maar de precieze omvang van de invasie kan je onmogelijk inschatten! Reeds enkele weken wijzen waarnemingen erop dat de vogels wel degelijk onderweg zijn. Ten eerste is er de ronduit slechte bessenoogst in Scandinavië in combinatie met een erg goed broedseizoen voor tal van vogels. Verder worden al enkele weken opvallend grote groepen op trek waargenomen in Zuid-Zweden, Finland en Noorwegen. In Falsterbo, het bekende trektelpunt in het zuiden van Zweden, liggen de aantallen doorgetrokken pestvogels nu reeds 5 maal hoger dan het gemiddelde en maar liefst 50 maal hoger dan vorig jaar toen we toch ook de nodige pestvogels te zien kregen in Vlaanderen!
En de opmars lijkt zich verder te zetten: in Schotland zitten nu al groepen van meer dan 300 vogels, Denemarken meldde al een groep van maar liefst 550 en ook in Engeland worden ze nu steeds zuidelijker aangetroffen. Opmerkelijk was tenslotte de waarneming van 30-50 pestvogels in 's-Hertogenbosch in Nederland. In vogelvlucht is dat echt niet ver meer! In het Antwerpse werden nu al kleine aantallen pestvogels waargenomen in Mechelen, Lier, Kalmthout en Bornem.
Als de invasie doorgaat, zou het tof zijn dat zoveel mogelijk waarnemingen van deze prachtvogels worden gecentraliseerd. Dit idee zette de vogelwerkgroep van ANKONA (Antwerpse Koepel voor Natuurstudie) ertoe aan op hun website een oproep te lanceren. De oproep richt zich vooral naar de ‘gewone natuurliefhebber' en niet zozeer naar de ervaren vogelkijkers precies omdat de meeste pestvogels te verwachten zijn in de ‘huis- tuin- en keukenomgeving' van iedereen en omdat ze zo tam en makkelijk herkenbaar zijn!
De oproep werd tevens gericht aan een netwerk van gemeentelijke milieuambtenaren en aan alle natuur- en boswachters in de provincie Antwerpen. De oproep zelf bestaat uit twee delen: ten eerste werd een invulformulier voor waarnemingen van pestvogels voorzien. Ten tweede is er een formulier om potentiële locaties in kaart te brengen om naar de toekomst toe makkelijker al deze plekken te kunnen controleren op de aanwezigheid van pestvogels. Ken je dus plekken met erg veel Gelderse roos of besdragende ligusters, laat dat dan even weten via dit formulier! Waarnemingen van pestvogels zelf (en ik hoop voor iedereen dat het er erg veel worden!) kan je via de website van ANKONA kwijt!
Veel plezier met de zoektocht!
Meer informatie en invul- en waarnemingsformulieren vind je op de website van ANKONA: www.ankona.be.
Je kan waarnemingen ook steeds via telefoon, fax of brief doorgeven aan het Natuur.huis.
Home
Print deze pagina
Bookmark pagina
Naar boven