17 april 2003
‘Een bos dat in eigendom aan een stad toebehoort’, dat is volgens Van Daele de definitie van een stadsbos. De kans is reëel dat er in de volgende editie van dit eerbiedwaardige woordenboek een nieuwe betekenis aan een stadsbos moet gegeven worden. De Vlaamse, provinciale en/of gemeentelijke overheden willen immers meer stadsbossen in Vlaanderen, ook in Antwerpen. Binnenkort zou het begrip ons dan ook bekend in de oren moeten klinken…
Natuurpunt Antwerpen Noord was van in het begin nauw betrokken bij de totstandkoming van de haalbaarheidsstudie voor een stadsbos in Antwerpen. En natuurlijk laten we het daar niet bij. Na de eerste aanplantingen van een deel van het stadsbos aan de Ekerse Putten, net ten noorden van de Bospolder en het Ekers Moeras, vragen we dat de overheid nieuwe stappen zet om de Antwerpse stadsbossen te realiseren. Natuurpunt Antwerpen Noord verleent graag haar medewerking om de papieren studie snel om te zetten in een groene realiteit…!
Vooraleer we het Antwerpse Stadsbos kort toelichten, even een verduidelijking. Want wat is een ‘stadsbos’ nu eigenlijk? Laat je vooral niet misleiden door de term. Een stadsbos is meer dan een verzameling bomen!
Eigenlijk is het gebruik van de term “stadsbos” een eerder ongelukkige keuze. Het legt immers teveel de nadruk op bosontwikkeling als enig uitgangspunt. De aandacht wordt daardoor van andere waardevolle landschaps- en natuurwaarden afgeleid, zoals het open moeraslandschap in de Bospolder en de Oude Landen.
De term “stads(bos)landschap” is daarom een betere keuze omdat het een ruimer concept omschrijft. Bosontwikkeling is daarin slechts één aspect, niettegenstaande het een belangrijke rol speelt en als structurerend element naar voor wordt geschoven. En dan mogen we natuurlijk ook de belevingswaarde voor de mens niet vergeten!
Een stads(bos)landschap resulteert dus in een totaal concept waarin naast bosontwikkeling ook andere natuurwaarden een vooraanstaande rol spelen en waarin de mogelijkheden voor zachte recreatie optimaal benut worden. Een stadsbos is met andere woorden de ‘moderne’ vertaling van de ideeën die de pioniers van het natuurbehoud reeds in de jaren ’70 promoten…
Het Antwerpse stadsbos, als het gerealiseerd wordt, moet je niet op één locatie gaan zoeken. Op basis van een reeks criteria – zoals ligging op het grondgebied van de stad Antwerpen, de aanwezigheid van natuurwaarden, de bereikbaarheid en de huidige gewestplanbestemming – zijn vier verschillende ‘eerstekeuze’ locaties naar voor geschoven: het complex Muisbroek-Bospolder- Oude Landen (Ekeren), het domein Ertbrugge en de Fortvlakte (Deurne/Wijnegem), Petroleum Zuid (Hoboken) en de groengebieden op Antwerpen Linkeroever.
Volgens de haalbaarheidsstudie zijn deze vier gebieden zeer interessant om, op basis van de reeds aanwezige natuurgebieden en natuurwaarden, verder te ontwikkelen als stadsboslandschap. Dit betekent dus zeker niet dat elke vierkante meter van deze gebieden vol geplant zal worden met bomen. Dit betekent wel dat we de natuur- en recreatieve waarden verder willen verhogen!
Van de vier ‘eerstekeuze’ locaties voor de verdere ontwikkeling van de Antwerpse stadsbossen ligt er één in onze regio, nl. het complex Muisbroek-Bospolder-Oude Landen. Natuurpunt Antwerpen Noord beheert een belangrijk deel van deze locatie als natuurgebied. Onze natuurreservaten Bospolder, Ekers Moeras en Oude Landen omvatten samen zo’n 190 ha!
Uitgangspunt van de haalbaarheidsstudie is het versterken van de natuurwaarden en het optimaliseren van de natuurgerichte recreatie.
Om de eerste doelstelling, versterking van de natuurwaarden, te realiseren moeten de natuurgebieden in de eerste plaats beter aan elkaar verbonden worden via het aanwezige netwerk van bufferzones, bermen en andere niet bebouwde zones. Natuurpunt kocht twee jaar geleden reeds de verbindingszone tussen de Oude Landen en het Ekers Moeras aan, zodat deze gevrijwaard zal blijven. Maar ook op andere plaatsen kan er een betere ‘link’ gelegd worden tussen de groene kerngebieden.
In de tweede plaats wil de haalbaarheidsstudie de bestaande natuurgebieden versterken door uitbreiding waar mogelijk. Twee belangrijke zones worden naar voor geschoven: het gedeelte van de Muisbroekpolder ten noorden van de Bospolder en de Ekerse Putten en het gedeelte ten oosten van de Oude Landen (tussen de bestaande spoorwegbundels).
Ten noorden van de Bospolder heeft de Stad Antwerpen reeds de eerste aanzet gegeven van een nieuw stadsbos door inheemse bomen aan te planten op voormalige landbouwgronden. Bedoeling is om op termijn een gevarieerd landschap te ontwikkelen bestaande uit bos en meer open delen (grasland). Voor de zone ten oosten van de Oude Landen, tevens cruciaal als waterbergingsgebied, zijn nog geen initiatieven genomen. In de studie wordt voorgesteld om de natuur zo spontaan mogelijk te ontwikkelen, net zoals dit in het aangrenzende natuurreservaat Oude Landen de voorbije decennia het geval was.
De tweede doelstelling, optimaliseren van de natuurgerichte recreatie, kan o.m. gerealiseerd worden door de aanleg van een nieuw wandelpad dat het Ekers Moeras met de Oude Landen verbindt. Met Natuurpunt Antwerpen Noord bekijken we momenteel de mogelijkheid om deze verbinding effectief te realiseren via de recent aangekochte gronden. Op de kruising Ekersesteenweg-A12 kan dan een ‘groene poort’ gerealiseerd worden. In de zones ten noorden van de Bospolder en ten oosten van de Oude Landen kunnen op termijn nieuwe wandelpaden aangelegd worden, zodat deze gebieden vrij toegankelijk worden voor de bevolking.
Het klinkt allemaal zeer mooi en het is erg ambitieus, deze haalbaarheidsstudie over het Stadsbos Antwerpen. Vraag is natuurlijk: wordt ze ooit ook realiteit? Natuurpunt Antwerpen Noord wil hierover geen misverstand laten bestaan. Voor ons mag de haalbaarheidsstudie ‘Stadbos Antwerpen’ geen papieren droom blijven! Wij vragen aan het Antwerpse stadsbestuur en de Vlaamse overheid om niet langer te talmen en werk te maken van de effectieve uitvoering.
Natuurpunt Antwerpen Noord zal niet nalaten het stadsbossendossier onder de aandacht te houden en wil waar mogelijk meewerken aan de realisatie ervan! Wij houden je op de hoogte.
Home
Print deze pagina
Bookmark pagina
Naar boven