IJsvogel doet het opnieuw goed in Vlaanderen

18 april 2002

Een exotisch gekleurde oranje-blauwe flits, dat is de gedaante waarin de meeste mensen een ijsvogel te zien krijgen. Wie echter meer geluk heeft, kan dit prachtige vogeltje rustig op een takje boven het water naar visjes - zijn lievelingskostje - zien speuren. De kans dat je dit fraaie, bont gekleurde vogeltje te zien krijgt in de Antwerpse natuur is alvast gestegen, want de ijsvogel heeft het de laatste jaren heel goed gedaan.

IJsvogel

Dat blijkt uit de vele waarnemingen van de vrijwillige medewerkers van Natuurpunt Antwerpen Noord. In de gebieden van Natuurpunt, zoals De Kuifeend, het Ekers Moeras, de Oude Landen en 't Asbroek is de ijsvogel als broedvogel én als wintergast opvallend meer aanwezig dan enkele jaren geleden.

In de lift

Lange tijd zag het er niet goed uit voor de ijsvogel, maar nu zit hij duidelijk weer in de lift. Uit de eerste resultaten van de Vlaamse broedvogelatlas, een project van het Instituut voor Natuurbehoud, blijken er in heel Vlaanderen minstens 300 koppeltjes ijsvogel gebroed te hebben.

Dat is o.m. te danken aan de zachte winters van de afgelopen jaren en aan het feit dat in het beheer van natuurgebieden meer rekening wordt gehouden met de leefomstandigheden van deze kleurrijke vogel. De ijsvogel broedt langs beken en rivieren met steile oevers, maar ook in zandafgravingen en in de wortelkluit van omgevallen bomen.

Door de zachte winters blijft de wintersterfte laag, met een toenemend aantal broedgevallen tot gevolg. Ook dit jaar verwacht Natuurpunt Antwerpen Noord weer meer broedgevallen, aangezien de winter die nu net achter ons ligt eveneens mild was.

Allergisch voor ijs

De Vlaamse populatie ijsvogels overwintert voornamelijk in eigen land en wordt aangevuld met soortgenoten uit bv. Nederland, Duitsland en Polen. In tegenstelling tot wat zijn naam doet vermoeden is de ijsvogel helemaal niet gesteld op strenge winters met veel ijs, want dan kan hij zijn voedsel (vis) niet of nauwelijks bereiken. Met alle gevolgen vandien.

Zijn naam dankt de schuwe vogel dan ook aan het feit dat hij in perioden van strenge vorst en ijs beter te zien is, omdat hij zich dan noodgedwongen meer in de buurt van mensen moet wagen om aan voedsel te komen.

Inspanningen voor de ijsvogel

Strenge winters zorgen voor een toename van de sterfte onder de ijsvogels. Naast deze 'natuurlijke' vijand wordt de ijsvogel ook bedreigd door aantasting van zijn leefgebied, onder meer door het kanaliseren en rigoureus ruimen van beken en rivieren.

De ijsvogel heeft immers steile wanden nodig om een nesthol in te kunnen graven, bij voorkeur in de buurt van water. Verder zijn ijsvogels erg gesteld op rust in hun omgeving.

Bij het beheer van haar natuurgebieden houdt Natuurpunt graag rekening met de eisen die de ijsvogel aan zijn omgeving stelt. Zo streven we ernaar om de beken in onze natuurgebieden zo weinig mogelijk te beïnvloeden, zodat op een natuurlijke manier opnieuw steile oevers ontstaan.

Doordat we bij een natuurlijker bosbeheer omgevallen bomen gewoon laten liggen, maken ijsvogels dankbaar gebruik van de rechtopstaande kluit van deze bomen om hun nesthol te graven. Bovendien ijvert Natuurpunt er voor om de beken in onze regio meer ruimte te geven, zodat natuurlijke processen nieuwe kansen krijgen.

IJsvogels kan je onder meer tegenkomen in volgende terreinen van Natuurpunt Antwerpen Noord: 't Asbroek (Schoten), Het Rood (Kapellen), Oude Landen en Ekers Moeras (Ekeren) en De Kuifeend (Oorderen).

Dankzij de inspanningen van Natuurpunt en andere organisaties kan de populatie ijsvogels in Vlaanderen zich weer herstellen. Een strenge winter zal dan ook niet zo snel meer een probleem vormen voor het voortbestaan van de soort in ons land en kunnen we blijven genieten van de kleurrijke verschijning van dit prachtige vogeltje.